Altın renkli harfler, gereğinden fazla çiçek, birbirine dolanmış iki yüzük ve ortasında büyük puntolarla yazılmış iki isim…

Nisan mesajı açtı.

İlk ismi tanımıyordu.

İkinci ismi gördüğünde ise telefonu yüzüne biraz daha yaklaştırdı.

Emre.

Bir süre ekrana baktı.

Sonra davetiyenin devamını okudu.

Düğün cumartesi akşamı Kadıköy’de, Fenerbahçe tarafındaki bir davet mekânında yapılacaktı.

Nisan’ın kafasını karıştıran şey Emre’nin evleniyor olması değildi.

Emre eski sevgilisiydi.

Hem de “birkaç kere görüştük” denilip geçilecek eski sevgililerden değildi.

Yaklaşık iki yıl birlikte olmuşlardı.

Asıl mesele şuydu:

Nisan ile Emre’nin ayrılığı hiç de davetiye gönderilecek kadar medeni olmamıştı.

Üç Yıldır Tek Kelime Konuşmamışlardı

Ayrılıklarından sonra birbirlerini sosyal medyadan çıkarmışlardı.

Bir süre ortak arkadaşlar üzerinden haberleri gelmiş, ardından o bağlantılar da yavaş yavaş kaybolmuştu.

Nisan, Emre’nin hayatında biri olduğunu bile bilmiyordu.

Dolayısıyla düğün davetiyesi fazlasıyla tuhaftı.

Mesajın altında kısa bir not vardı:

“Bu özel günümüzde sizi de aramızda görmekten mutluluk duyarız.”

Nisan yüksek sesle güldü.

“Gerçekten mi Emre?” dedi kendi kendine.

Sonra davetiyeyi en yakın arkadaşı Selin’e gönderdi.

Selin’in cevabı yaklaşık yirmi saniye sonra geldi:

“SAKIN GİTME.”

Nisan yazdı:

“Niye?”

“Çünkü eski sevgilinin düğününe gidilmez.”

“Ama beni davet etmiş.”

Selin’in cevabı daha hızlı geldi:

“Bu daha kötü.”

Nisan’ın Aklına Takılan Tek Bir Soru Vardı

Neden?

Gerçekten neden onu davet etmişti?

Aradan üç yıl geçmişti.

Belki Emre artık geçmişte yaşananları önemsemiyordu. Belki aralarında kötü bir şey kalmadığını göstermek istemişti.

Belki müstakbel eşi Nisan’ın kim olduğunu biliyordu.

Ya da belki davet ortak bir arkadaş listesinden topluca gönderilmişti.

Nisan son ihtimali daha mantıklı buldu.

Ama merakı dinmedi.

Emre’ye doğrudan yazmayı düşündü.

“Davetiyeyi gerçekten bana mı gönderdin?”

Mesajı yazdı.

Sonra sildi.

Tekrar yazdı.

Yine sildi.

Sonunda hiçbir şey göndermedi.

Fakat cuma gecesi geldiğinde başka bir karar vermişti.

Düğüne gidecekti.

“Sadece Bir Saat Kalacağım”

Nisan’ın kendisine verdiği söz buydu.

Düğüne gidecek, tebrik edecek, bir şeyler içecek ve en fazla bir saat sonra çıkacaktı.

Drama yok.

Eski defterleri açmak yok.

Emre’yle köşede duygusal konuşma yapmak hiç yok.

Selin ise bu plana inanmıyordu.

“Bir insan eski sevgilisinin düğününe ‘bir saatliğine’ gitmez,” dedi telefonda.

“Ben giderim.”

“Sonra?”

“Eve dönerim.”

“Kesin.”

Nisan telefonu kapatırken güldü.

Ama içinde hafif bir gerginlik olduğunu kendisine bile itiraf etmek istemiyordu.

Cumartesi Akşamı Kadıköy

Düğün günü geldiğinde Nisan hazırlanmak için düşündüğünden fazla zaman harcadı.

İlk seçtiği elbiseyi fazla iddialı buldu.

İkincisini fazla sade.

Üçüncüyü giydiğinde aynanın karşısında birkaç saniye durdu.

“Ben düğüne gidiyorum, intikam almaya değil,” diye söylendi.

Sonunda sade ama şık siyah bir elbisede karar kıldı.

Fenerbahçe tarafına geldiğinde hava kararmaya başlamıştı. Yaz akşamının o hafif rüzgârı vardı. Sahil tarafında yürüyen insanlar, trafikte ilerleyen arabalar ve uzaktan gelen müzik birbirine karışıyordu.

Nisan taksiden indi.

Davetiyedeki adresi kontrol etti.

Doğru yerdeydi.

Kapının önünde şık giyimli insanlar vardı.

Nisan derin bir nefes aldı.

Ve içeri girdi.

İlk Tuhaflık Kapıda Yaşandı

Girişte davetli isimlerini kontrol eden genç bir kadın vardı.

“İsminiz?” diye sordu.

“Nisan.”

Kadın listeye baktı.

Parmağını satırlar arasında gezdirdi.

Tekrar baktı.

“Soyadınız?”

Nisan söyledi.

Kadın listeyi yeniden kontrol etti.

“Bir saniye.”

Yanındaki görevliye bir şey fısıldadı.

Nisan’ın içinde küçük bir rahatsızlık oluştu.

“Bir sorun mu var?”

“İsminizi listede göremedim.”

Nisan telefonunu çıkardı.

Davetiyeyi gösterdi.

Görevli ekrana baktı.

“Size gönderildiyse sorun yok, buyurun.”

Nisan içeri girdi.

Ama artık aklında yeni bir soru vardı.

Neden davetli listesinde değildi?

Emre’yi İlk Kez Uzaktan Gördü

Mekân kalabalıktı.

Nisan girişte bir içecek aldı ve çevresine baktı.

Tanıdığı birkaç yüz vardı.

Bazıları onu fark edince şaşırdı.

Bu şaşkınlığı saklamaya çalışanlar daha da belli ediyordu.

Nisan bir arkadaşına yaklaştı.

“Merhaba.”

Karşısındaki kadın birkaç saniye ne söyleyeceğini bilemedi.

“Nisan? Sen… buradasın.”

“Gözlem gücün hâlâ müthiş.”

Kadın güldü ama gergindi.

“Seni göreceğimi bilmiyordum.”

Nisan omuz silkti.

“Ben de kendimi göreceğimi bilmiyordum açıkçası.”

Tam o sırada salonun diğer tarafında Emre’yi gördü.

Damatlık içindeydi.

Yanında gelin vardı.

Emre başını çevirdi.

Göz göze geldiler.

Ve adamın yüzündeki ifade Nisan’ın bütün şüphelerini bir anda doğruladı.

Emre onu gördüğüne sevinmemişti.

Emre onu gördüğüne şaşırmıştı.

Hem de fazlasıyla.

“Sen Burada Ne Yapıyorsun?”

Yaklaşık on dakika sonra Emre yanına geldi.

Yüzünde zoraki bir gülümseme vardı.

“Nisan.”

“Emre.”

Birkaç saniyelik sessizlik oldu.

Sonunda Emre eğilip alçak sesle sordu:

“Sen burada ne yapıyorsun?”

Nisan kaşlarını kaldırdı.

“Düğününe geldim.”

“Nasıl yani?”

“Genellikle düğün davetiyesi gelince yapılabilecek aktivitelerden biri bu.”

Emre’nin yüzü biraz daha gerildi.

“Ben sana davetiye göndermedim.”

Nisan telefonunu çıkardı.

Mesajı gösterdi.

Emre ekrana baktı.

Sonra yüzünü eliyle kapatacakmış gibi yaptı.

“Olamaz.”

Nisan’ın merakı artık iyice artmıştı.

“Ne olamaz?”

Yanlış Nisan

Gerçek yaklaşık iki dakika sonra ortaya çıktı.

Gelin tarafının arkadaşlarından birinin adı da Nisan’dı.

Düğün davetiyeleri hazırlanırken telefon numaraları ortak bir rehberden alınmıştı.

Emre’nin telefonunda iki farklı Nisan kayıtlıydı.

Biri gelinin arkadaşı.

Diğeri eski sevgilisi.

Mesajı toplu gönderen kişi yanlış Nisan’ı seçmişti.

Nisan birkaç saniye hiçbir şey söylemedi.

Sonra gülmeye başladı.

Emre ise gülmüyordu.

“Bunda komik olan ne?”

“Her şey.”

“Nisan…”

“Üç yıldır konuşmadığım eski sevgilim bana düğün davetiyesi gönderiyor. Ben de kalkıp hazırlanıp geliyorum. Kapıda listede yokum. Şimdi de aslında başka bir Nisan’ı çağırdığınızı öğreniyorum. Sence hangi kısmında gülmemeliyim?”

Emre de sonunda hafifçe güldü.

“Özür dilerim.”

“Niye? Bedava yemek var.”

Tam Gidecekti ki Gelin Yanlarına Geldi

Nisan artık görevini tamamladığını düşünüyordu.

Durum açıklığa kavuşmuştu.

Birazdan sessizce ayrılabilirdi.

Tam çantasını alırken gelin yanlarına geldi.

“Merhaba.”

Nisan gülümsedi.

“Merhaba. Tebrik ederim.”

“Teşekkür ederim. Sen Nisan’sın, değil mi?”

Nisan bir an Emre’ye baktı.

“Bu akşam bu soruya cevap vermeden önce hangi Nisan olduğumu sormaya başladım.”

Gelin güldü.

“Emre anlattı.”

Bu cümle Nisan’ı biraz şaşırttı.

“Her şeyi mi?”

“Eski sevgilisi olduğunu biliyorum.”

Nisan’ın aklından geçen ilk şey şuydu:

Harika. Gece daha da normalleşiyor.

Beklediği Gerilim Yaşanmadı

Gelin son derece rahattı.

Adı Defne’ydi.

Nisan’a yanlış davetiye için özür diledi.

Sonra hiç beklemediği bir şey söyledi:

“Madem buraya kadar geldin, lütfen gitme.”

Nisan şaşırdı.

“Ciddi misin?”

“Tabii. Masalarda yer var. Hem bu hikâyeyi yıllarca anlatırız.”

Nisan Emre’ye baktı.

Emre omuz silkti.

“Ben artık hiçbir şeye karışmıyorum.”

Nisan’ın planladığı bir saat böylece uzadı.

Eski Sevgilinin Düğününde Dans Etmek

Bir saat sonra Nisan kendisini hayatında tahmin etmeyeceği bir yerde buldu.

Eski sevgilisinin düğününde dans ediyordu.

Üstelik eğleniyordu.

Selin’e fotoğraf gönderdi.

Selin anında aradı.

Nisan açmadı.

Mesaj geldi:

“SEN GERÇEKTEN GİTTİN Mİ?”

Nisan cevap verdi:

“Yanlışlıkla.”

Selin:

“Düğüne yanlışlıkla gidilmez.”

Nisan:

“Davet de yanlışlıkla gelmiş.”

Üç nokta uzun süre ekranda kaldı.

Sonunda Selin yalnızca:

“Senin hayatın normal değil.”

yazdı.

Nisan buna itiraz edemedi.

Sonra Mikrofon Nisan’ın Eline Geçti

Gecenin en tehlikeli anı buydu.

Müzik arasında arkadaşlardan biri kısa konuşmalar yapıyordu.

Mikrofon masadan masaya dolaştı.

Bir şekilde Nisan’ın önüne geldi.

Emre uzaktan bunu görünce başını iki yana salladı.

Nisan mikrofonu aldı.

Salonda birkaç kişi onun kim olduğunu biliyordu.

Bilmeyenler ise birazdan öğreneceklerinden korkuyor gibiydi.

Nisan ayağa kalktı.

“Ben aslında burada olmaması gereken davetliyim.”

Masalardan kahkahalar yükseldi.

Emre gözlerini kapattı.

Nisan devam etti:

“Davetiyem yanlışlıkla gönderilmiş. Ama yemekleri yedikten sonra bunu öğrendiğim için geri ödeme yapmayı düşünmüyorum.”

Bu kez Defne bile kahkaha attı.

Nisan birkaç saniye durdu.

Sonra sesi biraz daha sakinleşti.

“Şaka bir yana… İnsan hayatında bazı insanlarla bir süre aynı yolu yürüyor. Sonra yollar ayrılıyor. O sırada dünyanın sonu gelmiş gibi hissedebiliyorsunuz.”

Emre başını kaldırıp ona baktı.

“Ama yıllar geçiyor. Bir gün o insanı başka bir hayatın içinde mutlu görüyorsunuz ve aslında bazı şeylerin bitmesinin kötü bir şey olmadığını anlıyorsunuz.”

Nisan kadehini kaldırdı.

“Defne ve Emre’ye gerçekten güzel bir hayat diliyorum.”

Mikrofonu bıraktı.

Bu kez alkış biraz daha uzundu.

Nisan O Gece Geçmişiyle Değil Kendisiyle Karşılaştı

Düğün gecesi ilerledikçe Nisan’ın başta hissettiği tuhaflık azaldı.

Emre artık eski sevgilisi gibi görünmüyordu.

Sadece yıllar önce hayatında bulunmuş biriydi.

Bu küçük fark aslında büyüktü.

Bir zamanlar gününün merkezinde olan bir insanın yıllar sonra kalabalığın içindeki herhangi birine dönüşmesi garipti.

Ama kötü değildi.

Nisan bunun kendisini rahatsız edeceğini düşünmüştü.

Tam tersine rahatlatmıştı.

Gece Biterken Emre Yanına Geldi

Nisan çıkmak üzereyken Emre onu kapıya kadar geçirdi.

“Gerçekten geldiğine hâlâ inanamıyorum,” dedi.

Nisan güldü.

“Ben de davet ettiğine inanamamıştım.”

“Etmedim zaten.”

“Bunu sürekli hatırlatmana gerek yok.”

İkisi de güldü.

Kısa bir sessizlik oldu.

Sonra Emre:

“Konuşma için teşekkür ederim,” dedi.

Nisan omuz silkti.

“Biraz daha konuşsaydım üniversite anılarına geçecektim. Şanslısın.”

“İyi ki geçmedin.”

“Defne’ye iyi bak.”

“Bakarım.”

Nisan başını salladı.

Ve yıllar önce söyleyemedikleri onlarca şey olmasına rağmen o gece hiçbirini söylemeye ihtiyaç duymadı.

Fenerbahçe Sahilinde Tek Başına Bir Yürüyüş

Mekândan çıktığında doğrudan taksiye binmedi.

Bir süre sahil tarafında yürüdü.

Gece serinlemişti.

Uzaktan düğünün müziği hâlâ duyuluyordu.

Nisan telefonunu çıkardı.

Selin’den on bir mesaj vardı.

Son mesaj:

“Yaşıyor musun?”

Nisan cevap verdi:

“Evet.”

Ardından ikinci mesajı yazdı:

“Hatta eğlendim.”

Selin’in cevabı gecikmedi:

“Senden korkuyorum.”

Nisan kahkaha attı.

Ertesi Sabah Gelen Son Mesaj

Nisan ertesi sabah geç uyandı.

Telefonunda tanımadığı bir numaradan mesaj vardı.

Açtı.

Defne yazmıştı.

“Dün geldiğin için gerçekten sevindim. Bu arada gerçek Nisan düğüne gelemedi. Yani masadaki Nisan kontenjanını sen doldurdun. :)”

Nisan mesajı okuyup uzun süre güldü.

Sonra cevap verdi:

“Demek teknik olarak doğru Nisan benmişim.”

Defne bir kahkaha emojisi gönderdi.

Hikâye orada bitebilirdi.

Ama birkaç dakika sonra Nisan’ın telefonuna başka bir bildirim düştü.

Emre, üç yıl sonra ilk kez sosyal medyadan yeniden takip isteği göndermişti.

Nisan ekrana baktı.

Beş saniye düşündü.

Sonra telefonu masaya bıraktı.

İsteği ne kabul etti ne de reddetti.

Çünkü bazı hikâyelerin güzel bitmesi, yeniden başlamaları gerektiği anlamına gelmiyordu.

Nisan o gece bunu anlamıştı.

Bazen geçmiş kapınızı çalmaz.

Size yanlışlıkla dijital düğün davetiyesi gönderir.

Siz de merakınıza yenilip gidersiniz.

Sonra eski sevgilinizin düğününde pasta yer, gelinle arkadaş olur, mikrofonu elinize alır ve yıllarca kafanızda büyüttüğünüz bir dönemin aslında çoktan küçücük kaldığını fark edersiniz.

Nisan’ın başına gelen tam olarak buydu.

Üstelik bütün geceyi başlatan tek şey, telefon rehberinde yanlış seçilmiş bir isimdi.

Nisan.

Travesti Nisan’ın Eski Sevgilisinin Düğününe Yanlışlıkla Davet Edilmesi yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

O gece planında yeni insanlarla tanışmak falan yoktu.

Zaten saat gece ikiyi geçmişti.

Duru bütün akşam arkadaşlarıyla dışarıdaydı. Önce bir yerde oturdular, sonra başka bir yere geçtiler. Gecenin sonunda herkes klasik şekilde “bir şey yiyelim mi?” demeye başladı.

Bu cümle gece saatlerinde söylendiğinde kimse salata düşünmüyor zaten.

Biri kokoreç dedi.

Biri hamburger.

Duru ise işkembe istedi.

Sonunda grup dağıldı. İki kişi taksiye bindi, birisi sevgilisinin yanına gitti. Duru da “ben çorbamı içer eve geçerim” diyerek tek başına yakınlardaki işkembeciye girdi.

Gece İşkembecilerinin Kendine Özgü Bir Hali Var

Gece açık bir işkembeciyle öğlen gidilen lokanta aynı yer değildir aslında.

Masa aynı masa, sandalye aynı sandalye ama müşteriler farklı.

• Bir masada gecenin nasıl geçtiğini yüksek sesle anlatan arkadaş grubu vardır.
• Diğer tarafta vardiyadan çıkmış iki kişi sessizce yemek yer.
• Bir köşede yalnız oturan biri telefona bakar.
• Bir de herkesten daha sakin görünen garsonlar vardır.

Onlar için saat iki olmuş, üç olmuş pek farketmez.

Duru içeri girdiğinde de mekan kalabalıktı ama rahatsız edecek kadar değil. Montunu çıkardı, etrafa baktı. Garson uzaktan bir masayı işaret etti.

En azından Duru öyle sandı.

Sonradan anlaşılacağı üzere garson başka masayı gösteriyormuş.

Duru gidip dört kişilik masanın boş sandalyesine oturdu.

Masada iki erkek ve bir kadın vardı.

Duru oturunca üçü de sustu.

Normal bir insan burada bir sorun olduğunu anlayabilir.

Duru anlamadı.

Çantasını sandalyenin arkasına astı.

Telefonunu masaya bıraktı.

Saçını düzeltti.

Sonra garsona seslendi:

“Bir tane işkembe alabilir miyim?”

Masadaki kadın Duru’ya baktı.

Duru da kadına baktı.

Kadın tekrar arkadaşlarına baktı.

Yaklaşık beş saniye boyunca kimse bir şey söylemedi.

Beş saniye kısa gibi geliyor ama üç yabancının masasına yanlışlıkla oturduysan baya uzun.

“Pardon, Siz…”

Sonunda masadaki adamlardan biri konuştu.

“Pardon, siz…”

Duru adama döndü.

“Efendim?”

Adam cümleyi nasıl tamamlayacağını bilemedi.

“Biz şey… beraberiz.”

Duru gayet sakin şekilde:

“Ne güzel,” dedi.

Adamın yüzündeki ifade daha da karıştı.

Masadaki kadın gülmemek için kendisini tutuyordu.

Duru çantasını aldı.

“Niye baştan söylemiyorsunuz ya?”

Bu sefer herkes güldü.

Normalde Hikâye Burada Bitebilirdi

Duru yan masaya geçebilirdi.

Çorbasını içerdi.

Sonra da eve giderdi.

Ertesi gün arkadaşlarına “gece yanlış masaya oturdum” diye anlatır, konu kapanırdı.

Ama masadaki kadın:

“Artık oturdun, kalkma bari,” dedi.

Duru durdu.

“Ciddi misin?”

“Üç dakikadır bizimlesin zaten.”

Duru tekrar oturdu.

Bazen insan ilişkileri tuhaf başlıyor. Sosyal medyada insanlar tanışmak için uzun uzun mesaj yazıyor, uygulamalarda profil hazırlıyor, ortak arkadaş aranıyor. Bazen de yanlış masaya oturuyorsun. Hepsi bu.

Masadaki Üç Kişi Kimdi?

Kadının adı Ceren’di.

Yanındaki adamlardan biri kardeşi Ozan, diğeri ise Ozan’ın çocukluk arkadaşı Murat’tı.

Bir konserden çıkmışlardı.

Duru’nun ilk tahmini üçünün iş arkadaşı olduğuydu ama tamamen yanlış çıktı.

Ceren, Duru’ya:

“Sen bizi tanıyor gibi çok rahat oturdun yalnız,” dedi.

Duru da bunu düşündü.

Gerçekten rahat oturmuştu.

“Garson burayı gösterdi sandım.”

Garson uzaktan:

“Abla ben yan tarafı gösterdim,” dedi.

Duru arkasını döndü.

“Şimdi söylemesi kolay.”

Garson güldü.

“Ben iki dakikadır bakıyorum zaten.”

“Gelip söyleseydin.”

“Tanışıyorsunuz sandım.”

Bu cümleden sonra masa yine güldü.

Çorba Gelince Konu Değişti

Duru’nun işkembesi geldi.

Sarımsak istedi.

Ceren hemen:

“Bu saatte sarımsak mı?” dedi.

Duru kaşığı bırakıp Ceren’e baktı.

“İşkembe sarımsaksız içilir mi?”

Murat tartışmaya dahil oldu.

“Ben koymuyorum.”

Duru başını salladı.

“Yanlış.”

“Zevk meselesi.”

“Hayır, bu zevk meselesi değil.”

Ozan:

“Sirke?”

“Olacak.”

“Pul biber?”

“Biraz.”

Belki gece saatlerinin etkisi.

Belki ortam.

Bazen normal zamanda konuşmayacağın şey gece üçte çok önemli hale geliyor.

Duru’nun Dikkatini Çeken Şey Başkaydı

Bir süre sonra Duru şunu fark etti.

Kimse ona “nerelisin, ne iş yapıyorsun, kaç yaşındasın?” gibi peş peşe sorular sormuyordu.

Bu hoşuna gitti.

Çünkü yeni tanışmalarda bazen sohbetten çok form dolduruyormuş gibi hissediyor insan.

• Nerede oturuyorsun?
• Ne iş yapıyorsun?
• Buraya sık geliyor musun?
• Evli misin?
• Bekar mısın?

Sanki sonunda bilgiler sisteme kaydedilecek.

Bu masada öyle olmadı.

Konu bir ara taksicilere geldi.

Sonra İstanbul trafiğine.

Oradan çocukken izlenen dizilere geçildi.

Murat bir dizinin adını yanlış hatırladı, on dakika boyunca onun doğrusunu bulmaya çalıştılar.

Kimsenin aklına telefondan bakmak gelmedi.

Duru sonra bunu fark edip:

“Biz niye Google’a bakmıyoruz?” dedi.

Ceren:

“Çünkü o zaman sohbet biter.”

Haklıydı.

Bakmadılar.

Gece Saatlerinde İnsanlar Biraz Daha Kendisi Oluyor Galiba

Bunun bilimsel bir açıklaması var mı bilmiyorum ama gece geç saatlerde yapılan sohbetlerin gündüzden farklı olduğu kesin.

İnsanların acelesi azalıyor.

Telefon daha az çalıyor.

Bir yere yetişme derdi kalmıyor.

Belki yorgunluktan, insan kendini kontrol etmeyi de biraz bırakıyor.

Duru normalde yeni tanıştığı insanlarla hemen samimi olmazdı.

O gece ise yarım saat sonra Ceren’e geçen ay yaşadığı saç kesimi faciasını anlatıyordu.

Ceren de kendi başına gelen daha kötü bir olayı anlattı.

Beş dakika sonra fotoğrafı gösterdi.

Sonra Masaya Bir Tabak Geldi

Garson masaya ortaya bir tabak getirdi.

Kimse istememişti.

Ozan:

“Bu ne?”

Garson:

“İkram.”

Duru hemen:

“Yanlış masaya oturdum diye mi?”

Garson hiç düşünmeden:

Duru kahkaha attı.

“Bak bunu kabul ederim.”

Masadaki üç kişi de itiraz etmedi.

Bu arada saat üçe yaklaşıyordu.

İşkembe bitmişti.

Çaylar gelmişti.

Duru’nun “çorbayı içip hemen eve geçerim” planının üzerinden neredeyse bir saat geçmişti.

Her Tanışmanın Devam Etmesi Gerekmiyor

Burada genelde hikâyeler şöyle devam eder.

Telefon numaraları alınır.

Sosyal medyadan ekleşilir.

“Mutlaka tekrar görüşelim” denir.

Sonra gerçekten görüşülür veya görüşülmez.

Ama Duru’nun gecesinde tam olarak öyle olmadı.

Ceren telefonunu çıkardı.

Duru da çıkardı.

Bir an sosyal medya hesaplarını paylaşacaklar sandılar.

Sonra Ceren:

“Boşver ya,” dedi.

Duru şaşırdı.

“Neyi?”

“Böyle kalsın.”

Bu ilk başta biraz garip geldi.

Ama Ceren açıklayınca Duru ne demek istediğini anladı.

“Çok güzel bir gece oldu. Belki tekrar karşılaşırız, belki karşılaşmayız. Her tanıştığımız insanı illa hayatımıza eklemek zorunda değiliz bence.”

Duru bir süre düşündü.

Normalde böyle cümleler biraz fazla iddialı gelir ona.

Ama o gece mantıklı geldi.

Telefonunu tekrar çantasına koydu.

“Tamam,” dedi.

“Böyle kalsın.”

Hesap Meselesi

Kalkma zamanı geldiğinde küçük bir tartışma daha çıktı.

Duru kendi çorbasını ödemek istedi.

Duru kabul etmedi.

Sonunda herkes kendi hesabını ödedi.

Duru kasaya giderken garson yine güldü.

“Bir dahaki sefere doğru masayı gösteririm.”

Duru:

“Yok, sen yine yanlış göster. Daha eğlenceli.”

Garson:

“Sonra kavga çıkarsa karışmam.”

“Bu sefer şanslıydık.”

Gerçekten şanslıydı.

Çünkü yanlış masaya oturmanın her zaman böyle sonuçlanmayacağı açıktı.

Bazen özür diler kalkarsın.

Bazen karşındaki rahatsız olur.

Bazen de sadece garip bir sessizlik yaşanır.

O gece başka türlü olmuştu.

Dışarı Çıkınca İstanbul Sessiz Değildi

Saat üçü geçmişti ama şehir hâlâ tamamen susmamıştı.

• Taksiler geçiyordu.
• Bir yerden müzik sesi geliyordu.
• Kaldırımda birkaç kişi konuşuyordu.
• Bir motosiklet hızla geçti.

Duru montunu kapattı.

Hava düşündüğünden daha soğuktu.

Ceren, Ozan ve Murat başka tarafa gidecekti.

Kapının önünde vedalaştılar.

“Görüşürüz,” dedi Murat.

Sonra hemen düzeltti.

“Gerçi numara yok.”

Duru güldü.

“Belki yine yanlış masaya otururum.”

Ceren:

“Aynı işkembecide çok zor değil.”

Sonra üçü yürüyüp gitti.

Travesti Duru bir süre arkalarından baktı.

Garip ama yeterliydi.

Eve Gidince İlk Yaptığı Şey

Duru eve vardığında saat neredeyse dört olmuştu.

Makyajını çıkardı.

Üzerini değiştirdi.

Su içti.

Sonra yatağa girdi.

Telefonunu eline aldı.

Arkadaş grubunda mesajlar vardı.

• “Eve vardın mı?”
• “Çorba içtin mi?”
• “İşkembe nasıldı?”

Duru cevap yazmaya başladı.

“Yanlış masaya oturdum.”

Sonra durdu.

Bunun tek başına hiçbir şeyi anlatmadığını fark etti.

Devam etti:

“Sonra kalkmadım.”

Bir arkadaşı hemen:

“Nasıl yani?”

Duru uzun uzun yazmak istemedi.

“Yarın anlatırım.”

Telefonu bıraktı.

Işığı kapattı.

Yaklaşık iki dakika sonra tekrar telefonu aldı.

Gruba bir mesaj daha gönderdi:

Yanlış Masaya Oturmak Bazen Sadece Yanlış Masaya Oturmaktır

Bu olaydan büyük bir hayat dersi çıkarmak biraz gereksiz olur.

Duru ertesi sabah başka biri olarak uyanmadı.

Hayata bakışı değişmedi.

Yeni bir başlangıç yapmadı.

Kendini keşfetmedi.

Sadece yanlış masaya oturdu ve hoş bir gece geçirdi.

Belki zaten güzel tarafı da buydu.

Her olayın insanın hayatını değiştirmesi gerekmiyor. Bazı anlar sadece yaşandığı sırada güzel oluyor. Sonra küçük bir hatıra olarak kalıyor.

Aylar sonra bir işkembecinin önünden geçerken aklına geliyor ve kendi kendine gülümsüyorsun.

Duru’nun başına gelen de aşağı yukarı buydu.

Birkaç Hafta Sonra

Hikâye aslında o gece bitmişti.

Ama küçük bir devamı oldu.

Duru birkaç hafta sonra yine aynı bölgede arkadaşlarıyla dışarı çıktı.

Gece sonunda yine acıktılar.

Arkadaşlarından biri:

“İşkembe?” dedi.

Duru hemen aynı yeri önerdi.

İçeri girdiler.

Bu kez garson onu tanıdı.

Uzaktan seslendi:

Duru arkadaşlarıyla masaya oturdu.

Çorbasını söyledi.

Sonra ister istemez etrafa baktı.

Ceren, Ozan veya Murat yoktu.

Zaten olmasını da beklemiyordu.

Bir süre sonra garson çorbayı getirdi.

Duru sarımsağı ekledi.

Sirkeyi biraz fazla kaçırdı.

Arkadaşı:

“Ne bakıyorsun etrafa?” diye sordu.

Duru kaşığı eline aldı.

“Hiç.”

Sonra yan taraftaki masaya baktı.

Dört kişilikti.

Üç kişi oturuyordu.

Bir sandalye boştu.

Duru kendi kendine güldü.

Travesti Duru’nun İşkembecide Yanlış Masaya Oturması Sonucu yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

İşin garip tarafı şuydu, içeride tek bir balon bile yoktu.

Zaten bütün mesele de buydu.

Travestilerin kendi aralarında düzenlediği bu küçük buluşmada konu globofobi, yani balonlara karşı duyulan yoğun korku ve rahatsızlıktı. Fakat sıradan bir sohbet toplantısı yapmak yerine işi biraz şakaya biraz da ciddiyete vurarak “akreditasyon” sistemi hazırlamışlardı. Gelen herkes önce kayıt masasından geçecek, kartını alacak ve özellikle hangi şeylerden rahatsız olduğunu söyleyecekti.

Her Şey Bir Balon Patlamasıyla Başlamıştı

Bu fikrin ortaya çıkışını Selin anlatıyor. Birkaç hafta önce katıldıkları başka bir etkinlikte masaların çevresine onlarca balon konulmuş. İlk başta kimse önemsememiş fakat grubun içindeki Derya’nın balonlardan ciddi biçimde rahatsız olduğu sonradan anlaşılmış.

Hele bir tanesi aniden patlayınca.

Derya yerinden kalkmış ve dışarı çıkmış.

İnsanların bir kısmı önce ne olduğunu anlamamış. “Sesten korktu herhalde” diyen olmuş. Birisi şaka yapmaya kalkmış hatta, sonra durumun basit bir irkilme olmadığı anlaşılınca şakalar da kesilmiş.

“İnsan sana komik gelen bir şeyden gerçekten korkabilir. Senin korkmuyor olman, onun korkusunu küçültmüyor.”

Derya sonradan arkadaşlarına balonlardan uzun zamandır rahatsız olduğunu anlatmış. Özellikle şişirilmiş balonun her an patlayabilecek olması onu geriyormuş. Birisi eline balon aldığında gözünü oradan ayıramadığını, patlayacak diye beklediğini söylemiş.

Sonrasında masadaki muhabbet büyümüş.

“Bir daha etkinlik yaparsak balon koymayalım.”

Birisi bunu söylemiş.

Ardından başka biri gülerek, “Kapıya da balonsuz alan akreditasyonu verelim,” demiş.

İşte o cümle unutulmamış.

Şakadan Çıkan Akreditasyon Gerçekten Hazırlandı

Aradan birkaç hafta geçtikten sonra yeniden buluşmaya karar verdiklerinde Selin eski konuşmayı hatırlamış. Bilgisayarda küçük kartlar hazırlamış. Kartların üzerinde isim yazılacak boş bir bölüm ve altında birkaç kutucuk bulunuyordu.

• Balon kullanılmayan alanı tercih ediyorum.
• Ani ve yüksek seslerden rahatsız olabiliyorum.
• Etkinlik sırasında kısa süreli dışarı çıkabilirim.
• Fotoğraf çekilmesini istemiyorum.
• Kalabalığın daha sakin bölümünde durmak istiyorum.

Aslında kartların hazırlanmasıyla mesele sadece globofobiden de çıkmıştı. İnsanların bir etkinlikte rahatsız olabileceği küçük ayrıntıları önceden söyleyebilmesi fikrine dönüşmüş.

Kimsenin nedenini uzun uzun açıklaması gerekmiyordu.

“İstemiyorum” yeterliydi.

Kapıdaki Mor Kartlar Biraz Fazla Ciddiye Alındı

Etkinlik günü masanın başına geçen Ceyda’nın meseleyi biraz fazla ciddiye aldığı söylenebilir. Boynuna kendi kartını takmış, önüne listeyi koymuş ve gelen herkese aynı soruyu soruyordu.

“Globofobi akreditasyonunuz var mı?”

İlk gelenler ne demek istediğini anlamadı.

Birisi gerçekten resmî bir belge gerektiğini sandı.

“Nereden alınıyor?” diye sordu.

Ceyda ciddi yüzünü yaklaşık üç saniye koruyabildi, sonra gülmeye başladı.

“Buradan alınıyor, ücretsiz. Sadece balon getirmeyeceğine söz veriyorsun.”

“Balondan Korkulur mu?” Cümlesi Gecenin Yasaklı Sözü Oldu

İnsanların korkular konusunda yaptığı en klasik hata belki bu. Kendisine zararsız görünen şeyin başkası için de zararsız hissettirmesi gerektiğini düşünüyor.

Balon sonuçta balon.

Ama korku zaten her zaman mantıklı bir hesapla çalışmıyor.

Bir insan asansörden korkabiliyor, başkası köpekten, bir diğeri kapalı yerlerden. Kimisi uçakta son derece rahat ama küçücük bir örümcek görünce odadan çıkıyor. Dışarıdan bakınca kolay geliyor tabii.

Bu nedenle kapının arkasındaki küçük kâğıda kalın harflerle şu yazılmıştı:

“BALONDAN KORKULUR MU? cümlesini kurmadan önce iki kere düşününüz.”

Altına da birisi sonradan kalemle ekleme yapmış:

“Üç kere düşünsen daha iyi.”

Derya İlk Başta Bu Kadar Büyütülmesini İstememiş

İşin merkezindeki Derya ise hazırlanan kartları görünce biraz utanmış. “Benim yüzümden bunlara gerek yoktu,” demiş.

Selin buna itiraz etmiş.

“Senin yüzünden değil zaten.”

“E niye yaptınız?”

“Sen söyleyince fark ettik.”

Bu iki cümle aslında gecenin havasını değiştirmiş biraz.

Çünkü mesele bir kişiye özel düzenleme yapmaktan ziyade, insanların rahatsız oldukları şeyleri söylemelerinin garip karşılanmadığı bir ortam oluşturmak haline gelmişti.

Derya kartını aldı.

İsim kısmına sadece Derya yazdı.

Altındaki seçeneklerden ilkini işaretledi.

Sonra kartı boynuna takmak yerine çantasına koydu.

“Bunu takmak zorunda mıyım?” dedi.

“Değilsin.”

“Tamam o zaman.”

Akreditasyon sisteminin ilk kural değişikliği de böyle gerçekleşti.

Sonra Herkes Kendi Korkusunu Anlatmaya Başladı

Globofobi konuşulurken mesele yavaş yavaş insanların başka korkularına geldi. İlginç olan, başlangıçta Derya’nın balon korkusunu biraz garip bulanların bazılarının kendilerine ait daha tuhaf korkuları olduğunu anlatmasıydı.

Birisi karanlıkta aynaya bakamadığını söyledi.

Bir başkası kapısı tamamen kapalı odada uyuyamıyordu.

Ceyda güvercinlerin aniden havalanmasından korktuğunu itiraf etti.

Selin ise asansörde tek kalmayı sevmediğini söyledi.

“Ama bunların hepsi başka şey,” dedi masadaki biri.

Derya hemen cevap verdi.

“Benim balon da bana başka şey zaten.”

Kimse bir şey demedi.

Akreditasyon Kartında Sonradan Bir Değişiklik Yapıldı

Gecenin ortalarında kartlara yeni bir seçenek ekleme fikri çıktı.

“Rahatsızlığımı açıklamak istemiyorum.”

Ceyda kalemi aldı ve elde kalan kartların altına bunu tek tek yazdı.

Çünkü herkes korkusunun nereden geldiğini bilmiyor olabilir. Bilse bile anlatmak istemeyebilir. Bunun için bir hikâye sunmak zorunda değil insan.

“Niye korkuyorsun?” sorusu bazen masum bir merak.

Ama cevap vermek mecburiyet değil.

Bu konuda masada şaşırtıcı biçimde herkes anlaştı.

Bir Balonun İçeri Girmeye Çalışması

Gecenin en komik ve biraz da gerilimli anı ise ilerleyen saatlerde yaşandı.

Kapı açıldı.

Dışarıdan gelen birinin elinde küçük, parlak bir balon vardı.

Kimse önce bir şey söylemedi.

Ceyda gördü.

Selin gördü.

Sonra Derya gördü.

Ceyda sandalyesinden kalktı ve sanki son derece önemli bir güvenlik meselesiyle karşılaşmış gibi kapıya doğru yürüdü.

“Onun akreditasyonu yok.”

Adam ne dediğini anlamadı.

“Kimin?”

“Balonun.”

Yaklaşık beş saniyelik sessizlikten sonra herkes gülmeye başladı. Durum anlatıldı. Balon dışarıda bırakıldı ve mesele kapandı.

Derya da güldü.

Belki gecenin başında aynı şey yaşansa gülmeyecekti.

Travestilerin Globofobi Muhabbeti Neden Bu Kadar Uzadı?

Çünkü konu artık balon değildi.

Bir insanın rahatsız olduğu şeye diğerlerinin nasıl yaklaştığıydı.

Bunu fark edince sohbet başka yere gitti zaten. Bir korkuyu küçümsemenin o korkuyu ortadan kaldırmadığı konuşuldu. “Boş ver”, “takma kafana”, “bundan da korkulur mu?” gibi sözlerin bazen yardımcı olmak yerine insanı daha fazla susturduğunu söyleyenler oldu.

Derya özellikle bir şeyin üzerinde durdu.

“Ben balonun tehlikeli olduğunu iddia etmiyorum. Bana verdiği hissin kötü olduğunu söylüyorum. İkisi başka şey.”

Bu cümle üzerine kısa süre sessizlik oldu.

Sonra Ceyda önündeki mor karta baktı.

“Biz bayağı ciddi bir şey yapmışız yanlışlıkla,” dedi.

Herkes güldü.

Akreditasyonun En Gereksiz Maddesi

Listenin altında bir de “balon taşıma yetkisi” diye bir bölüm varmış başlangıçta.

Kim yazmış bunu belli değil.

Muhtemelen şaka olsun diye eklenmiş.

Fakat Derya görünce “Madem balon yasak, taşıma yetkisi niye var?” diye sormuş.

Kimse cevap verememiş.

Bölümün üstü çizilmiş.

Yanına da kırmızı kalemle “mantık hatası” yazılmış.

Bir Fobiyi Yenmekle Dalga Geçmek Aynı Şey Değil

Sohbetin ilerleyen kısmında korkularla yüzleşme meselesi de konuşuldu. Birisi “ama korkunun üstüne gitmek gerekmiyor mu?” diye sordu.

Bu soru biraz tartışma çıkardı.

Çünkü insanların korkularıyla çalışması başka, arkadaş grubunun habersizce korktuğu şeyi önüne çıkarması başka bir şey.

Derya bunu çok basit anlattı.

“Ben istersem bununla ilgili destek alırım. Ama sen bana sürpriz olsun diye balon patlatırsan bunun adı destek değil.”

Bu sefer kimse itiraz etmedi.

Fobiler kişinin günlük yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa profesyonel destek seçeneği değerlendirilebilir. Bunun nasıl ve hangi hızda ele alınacağı ise kişiden kişiye değişebilir. Arkadaş ortamında yapılan bir şaka, klinik değerlendirme veya tedavinin yerini tutmaz.

Gecenin Sonunda Mor Kartlar Masada Kaldı

Saat ilerleyince insanlar yavaş yavaş ayrılmaya başladı.

Başta çok önemliymiş gibi dağıtılan kartların yarısı masada unutuldu. Birinin üzerine kahve dökülmüş, diğerinin ipi kopmuştu. Ceyda listeyi çantasına koymaya çalışırken iki sayfanın aslında tamamen boş olduğunu fark etti.

“Akreditasyon kayıtlarını kaybettik,” dedi.

Selin cevap verdi.

“Zaten kimse bizi denetlemiyor.”

“Kendimizi denetliyoruz.”

“O daha tehlikeli.”

Yine güldüler.

Derya ise kendi kartını gerçekten çantasına koymuştu.

“Hatıra mı saklayacaksın?” diye sordular.

“Evet.”

“Niye?”

Biraz düşündü.

“İlk defa balondan korktuğumu söylediğim bir yerde kimse bana balon patlatmaya çalışmadı çünkü.”

Bu defa kimse gülmedi.

Peki Mor Akreditasyon Bir Daha Yapılacak mı?

Ceyda’ya göre kesinlikle yapılacak.

Selin’e göre gerek yok.

Derya ise kartların tasarımını beğenmediğini söylüyor.

“Çok amatör olmuş,” dedi.

“Seneye profesyonel mi bastıralım?”

“Seneye niye yapıyoruz?”

“Az önce tasarımını eleştirdin.”

“Eleştirmem tekrar yapılmasını istediğim anlamına gelmiyor.”

Yine konu birbirine girdi.

Son karar çıkmadı.

Belki bir daha hiç yapılmayacak. Belki birkaç ay sonra yeni kartlarla yeniden ortaya çıkacak. Fakat masanın üzerinde unutulan kartlardan birinin arkasında, kimin yazdığı bilinmeyen küçücük bir cümle vardı:

“Bazen insanı rahatlatan şey korktuğu şeyin ortadan kalkması değil, korktuğunda kimsenin ona gülmeyeceğini bilmesi.”

Belki bütün o garip globofobi akreditasyonu hikâyesinden geriye kalması gereken cümle de buydu.

Mor kartlar kaybolabilir.

Liste unutulur.

İsimler silinir.

Balon zaten yok.

Ama o gece, başta haybeye yapılmış bir şaka gibi görünen şey sonunda biraz başka bir yere vardı. Kimsenin planlamadığı, toplantı gündeminde olmayan bir yere.

Ve galiba en iyi sohbetler de bazen öyle oluyor zaten.

— Önce en merak edilen yerden başlayalım. Gerçekten balondan korkuyor musun?

Derya: Evet ama böyle balon görüyorum kaçıyorum gibi değil. Daha çok şişirilmiş balonun yakınında durması rahatsız ediyor beni. Patlayacakmış gibi geliyor. Hele birisi eline alıp sıkmaya başlarsa tamam, ben oradan uzaklaşıyorum.

— Patlama sesinden mi korkuyorsun yoksa balonun kendisinden mi?

Derya: İkisi birbirine girmiş bende. Balonu görünce patlama ihtimalini düşünüyorum. Patlamasa bile patlayacak diye beklemek yoruyor. İnsanlara saçma geliyor bunu anlatınca ama benim kafam öyle çalışıyor o anda.

— İlk ne zaman başladı?

Derya: İşte onu bilmiyorum. Herkes mutlaka çocuklukta bir şey yaşadın diye soruyor. Belki yaşadım, hatırlamıyorum. İlla dramatik bir başlangıç olması gerekiyor mu?

— Gerekmiyor.

Derya: E o zaman niye herkes geçmişimi araştırıyor?

— Meraktan.

Derya: Merak da bazen insanı yoruyor ama.

“Ben balonun tehlikeli olduğunu söylemiyorum. Ben balonun yanında rahat olmadığımı söylüyorum. Arada büyük fark var.”

— Globofobi kelimesini daha önce biliyor muydun?

Derya: Sonradan öğrendim. Önceden sadece balondan hoşlanmıyorum diyordum. Sonra baktım bununla ilgili konuşan başka insanlar da var. Ama kelimeyi öğrenince korku sihirli şekilde gitmiyor tabii.

— Peki “akreditasyon” fikrini ilk duyduğunda ne düşündün?

Derya: Dalga geçiyorlar sandım.

— Kızdın mı?

Derya: Biraz. Çünkü ilk anda bana yapılan bir şaka gibi geldi. Sonra kartları görünce anladım. Aslında benimle değil, olayla dalga geçiyorlar. Bir yandan da ciddiye almışlar.

— İkisi aynı anda olabiliyor mu?

Derya: Bizde oluyor.

— Kartı neden boynuna takmadın?

Derya: Çünkü niye takayım? İnsanlar beni görüp “aaa bu balondan korkuyor” mu desin. Çantama koydum. Hem kartta fotoğrafım bile yok, çok kötü akreditasyon zaten.

— Tasarımı da beğenmemişsin.

Derya: Berbat.

— Selin hazırlamış.

Derya: Biliyorum. Ona da söyledim.

— İnsanların korkuyla şakalaşması seni rahatsız ediyor mu?

Derya: Şakanın nasıl yapıldığına bağlı. Ben de kendimle dalga geçiyorum bazen. Ama birisi benim korktuğumu bile bile balon getirip yüzümün yanında patlatmaya çalışırsa o şaka değil. O başka bir şey.

— Daha önce yapan oldu mu?

Derya: Oldu.

— Ne yaptın?

Derya: Çok sinirlendim. Sonra bir de “korkunu yen diye yaptım” dedi. Sanki terapist kendisi.

— Belki yardımcı olmak istemiştir?

Derya: Yardım istedim mi?

— Hayır.

Derya: Tamam işte.

“Bir insanın korktuğu şeyi habersizce önüne koymakla ona destek olmak aynı şey değil. İnsanlar bunu karıştırıyor bazen.”

— Etkinlikte birisinin elinde balonla geldiği an ne hissettin?

Derya: İlk anda gerildim. Çünkü kapıda gördüm direkt. Sonra Ceyda’nın yüzünü gördüm.

— Ne vardı yüzünde?

Derya: Güvenlik görevlisi olmuş sanki. Bir tek telsizi eksikti.

— “Balonun akreditasyonu yok” demiş.

Derya: Evet. Orada güldüm işte. Çünkü ilk defa birisi balon görünce beni korkutmaya çalışmak yerine balonu dışarı çıkarmaya çalışıyordu. Saçmaydı ama güzeldi.

— O anda korkun geçti mi?

Derya: Hayır. Böyle şeyler bir espriyle geçmiyor zaten. Sadece rahatladım.

— Akreditasyonun gerçekten işe yaradığını düşünüyor musun?

Derya: Akreditasyon diye söyleyince çok ciddi geliyor. Alt tarafı kart yaptılar.

— Ama kurallar vardı.

Derya: Kuralların yarısını Ceyda o anda uydurdu.

— Hangilerini?

Derya: “Balon taşıma yetkisi” ne mesela? Balon yasaksa niye taşıma yetkisi var?

— Sonra kaldırılmış.

Derya: Ben söyledim diye kaldırıldı zaten. Sistemi ben kurtardım.

— Peki globofobi hakkında insanların en yanlış düşündüğü şey ne sence?

Derya: “Balon sana ne yapacak?” demeleri.

— Gerçekten sık söyleniyor mu?

Derya: Çok. Ben de balon bana saldıracak demiyorum zaten. Korku başka bir şey. Mantığını biliyorum ama bedenin aynı mantıkla hareket etmiyor bazen.

— “Korkacak bir şey yok” denmesi rahatlatıyor mu?

Derya: Pek değil. Zaten korkacak bir şey olmadığını ben de biliyorum çoğu zaman.

— Peki ne söylenmesini tercih edersin?

Derya: Bir şey söylemelerine gerek yok. Balonu biraz uzağa koysun yeter.

— Bu kadar basit mi?

Derya: Evet. İnsanlar bazen yardım etmek için on dakika konuşuyor. Balonu başka masaya götürsen mesele bitecek.

— O gece başka insanların da kendi korkularını anlatması seni şaşırttı mı?

Derya: Çok. Hele Ceyda’nın güvercin meselesini hiç bilmiyordum.

— Güvercinden korkuyor mu?

Derya: Güvercinin kendisinden değilmiş. Birden topluca havalanınca korkuyormuş. Ama benim balona laf ediyor yıllardır.

— Hesap sordun mu?

Derya: Tabii. Bundan sonra her güvercin gördüğümüzde hatırlatacağım.

— Bu biraz intikam gibi oldu.

Derya: Azıcık.

“Herkesin kendine göre saçma görünen bir korkusu çıkınca kimse kimseye fazla gülemedi. Bence gecenin en güzel tarafı oydu.”

— Travesti arkadaşlarının bu konuda sana yaklaşımını nasıl buldun?

Derya: Başta çok dalga geçtiler ama kötü niyetli değildi. Sonra ciddiye aldılar. Bence önemli olan o. Birbirimizle şakalaşıyoruz zaten, ben de onlarla şakalaşıyorum. Ama “burada dur” dediğimde durmaları önemli.

— Mor kartı hâlâ saklıyor musun?

Derya: Saklıyorum.

— Neden?

Derya: Bilmiyorum. Komik bir hatıra.

— Sadece o mu?

Derya: Bak yine duygusal bir sonuç çıkarmaya çalışıyorsun.

— Belki.

Derya: Biraz da şu yüzden sakladım… Ben bunu söylediğimde ilk defa insanlar “hadi korkunu yen” diye üstüme gelmedi. Tam tersine ortamı değiştirdiler. Hoşuma gitti yani. Ama bunu çok dramatik yazma.

— Yazdık bile.

Derya: Biliyordum.

— Gelecek buluşmada yine globofobi akreditasyonu olacak mı?

Derya: Olmasın.

— Neden?

Derya: Çünkü mesele anlaşıldı artık. Her seferinde boynumuza kart takıp dolaşmayalım.

— Selin yeniden bastırmayı düşünüyormuş.

Derya: Önce tasarımı bana göstersin.

— Demek tamamen karşı değilsin?

Derya: Ben onu demedim.

— Ama tasarımı görmek istiyorsun.

Derya: Siz böyle böyle insanın ağzından başka şey çıkarıyorsunuz zaten.

— Son soru. Globofobisi olan birisi bu söyleşiyi okursa ona ne söylemek istersin?

Derya: Büyük büyük tavsiye vermek istemem. Ben uzman değilim. Herkesin yaşadığı da aynı olmayabilir. Sadece korkusunu söylemekten utanmasın derdim herhalde. Bir de arkadaşları şaka olsun diye yanında balon patlatıyorsa yeni arkadaş düşünebilir.

— Bu biraz sert oldu.

Derya: O kısmı aynen yaz.

Travestilerin Globofobi İçin Yaptırdıkları Akreditasyon yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

Karanlığı sevmiyordu demek az kalırdı. Işığın olmadığı yerde birkaç dakika geçirmek bile Behice’nin aklında türlü türlü düşünceleri harekete geçiriyordu. Kendisi buna uzun süre bir isim de vermemişti zaten. “Ben karanlığı sevmiyorum işte” diyerek geçiştiriyordu. Sonradan niktofobi kelimesiyle karşılaşınca, yaşadığı korkunun başkalarında da görülebildiğini öğrenmişti.

İzmit’te Akşam Olunca Başlayan Eski Huzursuzluk

Behice’nin bu korkusu yeni değildi. Çocukluğundan beri karanlık bir odada tek başına kalmayı hiç sevmediğini anlatıyordu. Yıllar geçtikçe bunun kendiliğinden ortadan kalkacağını düşünmüş. Olmadı.

Üstelik yetişkin olduğunda korkusunu saklamak daha kolay hâle gelmişti. Eve geldiğinde koridor ışığını yakıyor, mutfaktan salona geçerken lambaları sırayla açıyor, uyurken de küçük bir ışığı açık bırakıyordu. Böyle yapınca dışarıdan bakan kimse ortada bir problem olduğunu anlamıyordu.

İzmit’teki evinde özellikle gecenin geç saatlerinde sessizlik çöktüğünde durum biraz daha değişiyordu. Dışarıdan gelen otomobil sesi, üst kattan gelen sandalye sürüklenmesi veya kalorifer borularından gelen küçücük bir tıkırtı… Normal zamanda dikkatini bile çekmeyecek şeyler karanlıkta Behice’nin kulağına fazla büyük geliyordu.

Behice Karanlıktan Neden Bu Kadar Çekiniyordu?

İşin ilginç yanı Behice bunun cevabını kendisi de tam bilmiyordu. Korkusunun belirli tek bir olaya dayandığını söylemiyordu. Daha çok yıllar içerisinde büyümüş bir alışkanlık gibiydi.

Karanlıkta zihni boşlukları kendi kendine dolduruyordu.

• Koridordaki bir gölgeyi hareket ediyor sanıyordu.
• Dışarıdan gelen sıradan sesleri olduğundan fazla önemsiyordu.
• Elektrik kesildiğinde hemen telefonunun ışığını açıyordu.
• Gece ev içerisinde tamamen karanlık bir bölüme geçmek istemiyordu.
• Uyumadan önce kapıların ve pencerelerin durumuna tekrar bakıyordu.
• Başucunda mutlaka ulaşabileceği bir ışık bulunduruyordu.

Behice bunları anlatırken kendine de biraz kızıyordu. Çünkü gündüz vakti düşündüğünde bütün bunların gereksiz olduğunu söylüyor, fakat gece aynı düşünce biçimini koruyamıyordu.

“Gündüz kendime diyordum ki Behice sen ne yapıyorsun, ortada hiçbir şey yok. Gece ışığı kapatınca gündüz söylediğim bütün o laflar uçup gidiyordu. İnsan bazen kendi aklıyla bile pazarlık yapıyor.”

Her Şeyi Değiştiren O Esrarengiz Gece

Behice’nin yıllarca anlattığı bu hikâyenin asıl tuhaf kısmı ise sıradan başlayan bir akşamda yaşandı.

İzmit’te hava erkenden kararmıştı. Behice eve dönmüş, üzerini değiştirmiş ve kendisine çay hazırlamıştı. Televizyon açıktı ama pek izlemiyordu. Telefonuyla uğraşıyor, arada mutfağa gidiyordu. Yani bildiğimiz alelade bir akşam.

Sonra elektrik kesildi.

Bir anda.

Televizyon sustu, lambalar söndü. Ev o birkaç saniye içerisinde Behice’nin hiç sevmediği biçimde karanlığa gömüldü.

İlk hareketi telefonu aramak oldu. Sehpanın üzerinde olması gerekiyordu. Eliyle yokladı ama bulamadı.

“İşte o zaman fena oldum” diye anlatıyordu sonradan.

Telefon birkaç dakika önce elindeydi fakat nereye bıraktığını hatırlayamıyordu. Karanlıkta gözlerini kocaman açmanın hiçbir faydası yoktu. Birkaç saniye hareketsiz kaldı.

Karanlıkta Duyduğu Küçücük Ses

Tam o sırada mutfak tarafından hafif bir ses geldi.

Tık.

Behice donup kaldı.

Sonra bir tane daha.

Tık…

Normal bir zamanda bu sesin ne olduğunu anlaması birkaç saniye sürmezdi belki. Fakat niktofobisinin etkisiyle zihni bir anda ihtimaller üretmeye başladı.

Yerinden kalkmak istemedi. Öte yandan karanlıkta oturup elektriğin gelmesini beklemek daha beterdi. Birkaç dakika ona yarım saat gibi geldi.

Sonuncusunu gerçekten sesli söylemiş.

“Behice dur.”

Kendi sesini duymak tuhaf biçimde iyi gelmişti.

İlk Kez Işığı Aramadan Ayağa Kalktı

Sonra hikâyenin Behice açısından önemli olan kısmı yaşandı. Telefonu aramak yerine ayağa kalktı.

Normalde bunu yapmazdı.

Elini duvara koyarak birkaç adım ilerledi. Eşyaların yerini biliyordu aslında. Salondan koridora geçti. Karanlık hâlâ karanlıktı, değişen hiçbir şey yoktu ama birkaç adım sonra gözleri ortama biraz alışmaya başladı.

Pencereden gelen çok hafif sokak aydınlığı bazı eşyaların şeklini belli ediyordu.

Mutfaktan yine aynı ses geldi.

Tık.

Behice bu kez geri dönmedi.

Mutfağın kapısına kadar yürüdü ve bekledi.

Bir süre sonra sesin kaynağını fark etti. Akşam yıkadığı metal kaşıklardan biri süzgecin içerisinde yavaşça kayıyor, başka bir kaşığa değiyordu.

Hepsi buydu.

Behice önce rahatladı. Sonra kendi kendine gülmeye başladı.

“Ben kafamda neler kurdum, meğer iki kaşık birbirine değiyormuş. Orada gülmeye başladım. Karanlığın içinde tek başıma gülüyorum birde, o daha acayipti.”

Niktofobisini Değiştiren Esrarengiz An Aslında Neydi?

Behice’nin “esrarengiz an” dediği şey tam olarak buydu.

Karanlık ortadan kalkmamıştı.

Elektrikler hâlâ gelmemişti.

Fakat korkusunu büyüten şeylerden birinin, karanlığın içerisinde ne olduğunu bilememek olduğunu ilk kez bu kadar açık biçimde fark etmişti.

Mutfaktan gelen küçücük ses zihninde birkaç dakika içerisinde bambaşka bir şeye dönüşmüştü. Kaynağını gördüğü anda ise bütün hikâye çökmüştü.

Behice için mesele “artık karanlıktan hiç korkmuyorum” noktasına gelmedi. Zaten bir korkunun tek gecede sihirli biçimde yok olduğunu söylemek de hikâyeyi fazla kolaylaştırırdı. Onun yaşadığı daha ufak ama önemli bir değişimdi.

Karanlık geldiğinde hemen kaçmak yerine birkaç saniye bekleyebileceğini fark etti.

Behice Sonraki Günlerde Kendine Küçük Denemeler Yaptı

O elektrik kesintisinden sonra Behice’nin merakı korkusunun biraz önüne geçmişti. Kendi kendine ufak denemeler yapmaya başladı. Bunu bir yarışa çevirmedi. Kendini zorlayıp paniğe sürüklemek yerine, kontrolün kendisinde olduğu küçük adımlar seçti.

• Uyumadan önce bütün evi aydınlık bırakmamaya başladı.
• Koridordan geçerken bazen ışığı hemen açmadan birkaç saniye bekledi.
• Karanlıkta duyduğu her sesi kötü bir ihtimalle açıklamak yerine önce kaynağını düşünmeye çalıştı.
• Telefon ışığını ilk saniyede açma alışkanlığını azaltmaya uğraştı.
• Kendisini fazla huzursuz hissettiğinde denemeyi bırakıp ışığı yeniden açtı.

Bazen başarılı oluyordu, bazen olmuyordu. Hatta bir gece bütün bunları unutup yine evdeki neredeyse bütün lambaları yakmış. Sabah fark edince “demek o kadar da kahraman değilmişiz” diyerek kendi kendine gülmüş.

İzmit’te Yağmurlu Bir Akşam İkinci Sınav Geldi

Aradan birkaç hafta geçmişti. İzmit’te yağmurlu bir akşam Behice yine evdeydi. Bu kez dışarıdaki hava nedeniyle ev normalden daha karanlık görünüyordu. Bir ara yatak odasına giderken koridorun lambasının kapalı olduğunu fark etti.

Eski Behice hiç düşünmeden düğmeye basardı.

Bu defa durdu.

Bir.

İki.

Üç.

Sonra yürüdü.

Koridor birkaç metreydi zaten. Fakat onun açısından mesafe metreyle ölçülmüyordu. Yıllardır kaçındığı hissin içerisinden kendi isteğiyle geçiyordu.

Yatak odasına ulaştığında büyük bir zafer kazanmış gibi hissetmedi. Daha ziyade şaşırdı.

“Bu muydu yani?” dedi.

Sonra geri dönerken ışığı yaktı.

Çünkü canı öyle istedi.

Karanlık Aynı Karanlıktı Ama Behice Artık Aynı Behice Değildi

Aylar sonra bu hikâyeyi arkadaşlarına anlatırken elektriklerin kesildiği o geceyi hâlâ biraz abartarak anlatıyordu. Kaşıkların çıkardığı sesi tarif ederken ses tonunu değiştiriyor, “mutfaktan bir şey geliyor sandım” diyerek herkesi güldürüyordu.

Fakat gülerek anlattığı olayın onun için ciddi bir tarafı da vardı.

Çünkü yıllarca karanlığı tek bir büyük korku gibi görmüşken, o gece korkunun içerisinde başka şeyler olduğunu fark etmişti: belirsizlik, kontrolü kaybetme hissi, sesleri yanlış yorumlama ve yıllardır tekrarladığı kaçınma alışkanlıkları.

Bunları fark etmek her şeyi bir anda çözmedi. Ama korkusunun şeklini değiştirdi.

Behice’nin Dilinden O Gecenin Sonrası

“Şimdi yine zifiri karanlık olsa çok seviniyorum diyemem. Sevmiyorum yani. Ama eskisi gibi karanlık oldu, eyvah şimdi ne olacak diye düşünmüyorum her seferinde. Bazen duruyorum. Gözüm alışıyor. Bir bakıyorum ortada korktuğum kadar büyük bir şey yokmuş.”

Behice hâlâ yatağının yanında küçük bir gece lambası bulunduruyor. Telefonunu da ulaşabileceği yerde bırakıyor. Fakat bunları artık eskisi kadar sık kontrol etmediğini söylüyor.

En komiği ise mutfaktaki metal süzgeç olmuş.

Elektrik kesintisinin ertesi sabahı Behice süzgeci eline almış, kaşıkları içine koymuş ve hafifçe sallamış.

Aynı ses.

Tık… tık…

“Demek bütün gecenin esrarı sendin” demiş.

Travesti Behice’nin Niktofobi Hikâyesinden Geriye Kalan

İzmit’te yaşayan Travesti Behice için niktofobi artık anlatmaktan çekindiği gizli bir mesele değil. Hatta yakın çevresinde konu açıldığında elektrik kesintisi hikâyesini ilk kendisi anlatıyor.

Bir zamanlar karanlığı yalnızca kaçılması gereken bir şey olarak görüyordu. Şimdiyse bazı geceler pencerenin önünde ışığı kapatıp dışarıyı seyrediyor. Çok uzun değil belki, beş dakika bazen on dakika.

Sonra lambayı yakıyor, çayını alıyor ve hayatına devam ediyor.

Behice’nin hikâyesinin tuhaf yanı da burada zaten. Büyük bir mucize olmadı. Bir sabah uyandığında bütün korkuları yok olmadı. İzmit’teki sıradan bir elektrik kesintisinde, karanlık mutfaktan gelen iki küçük tık sesi ona yıllardır büyüttüğü korkusuna başka taraftan bakabileceğini gösterdi.

Belki de Behice’nin yıllarca beklediği o esrarengiz an gerçekten buydu.

Karanlığın değiştiği an değil.

Karanlığa bakışının değişmeye başladığı an.

Travesti Behice’nin Niktofobisini Değiştiren Esrarengiz An yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

Gökçel’in karamuğa olan ilgisi öyle büyük bir araştırmayla başlamadı aslında. Bir akşam İzmit’te otururken masaya küçük bir tabak geldi, içindeki koyu renkli tanelere baktı ve “bu neydi?” diye sordu. Cevabı duyunca önce pek ilgilenmedi.

“Karamuk.”

Gökçel bir süre sustu.

“Ben bunu duydum sanki.”

Masadakilerden biri eski zamanlarda çok konuşulduğunu, bazılarının farklı şekillerde tükettiğini anlattı. Tam o noktada Gökçel’in ilgisi değişti. Çünkü kendisinin böyle eski usul yiyeceklere karşı garip bir merakı varmış.

Modern paketlerin, parlak kutuların arasında unutulmuş şeyleri seviyor.

“Bir şey yıllardır insanlar tarafından konuşuluyorsa ben hemen merak ederim” diyor.

“Ben karamuk her derde deva diye bir şey söylemiyorum. Ben sadece eski insanların neden bu kadar önem verdiğini merak ettim. Sonra biraz okuyunca, biraz dinleyince kafama takıldı.”

Travesti Gökçel Karamuğu İlk Gördüğünde Pek Etkilenmedi

İlk karşılaşma açıkcası çok gösterişli değildi.

Küçük, koyu renkli meyveler.

Gökçel tabağı eline aldı.

Bir tane çevirdi.

Sonra kokladı.

“Bundan ne olacak?” dedi.

Masada hemen kahkaha başladı.

Birisi “sen birazdan fikrini değiştirirsin” deyince Gökçel daha da şüphelendi.

Çünkü bir yiyecek fazla övülünce ters tepki yapıyormuş kendisinde.

“Çok övmeyin, beklentim yükseliyor” dedi.

İlk Tadı Aldığında Yüzü Biraz Değişti

Gökçel küçük bir parça tattı.

İlk saniyede konuşmadı.

Sonra dudaklarını hafifçe büktü.

“Ekşiymiş.”

Biraz daha bekledi.

“Ama kötü değil.”

Masadakiler yine güldü.

Çünkü Gökçel’in bir yiyeceği beğendiğinde hemen belli etmemek gibi bir huyu varmış. Önce biraz eleştiriyor, sonra yavaş yavaş tabağa yaklaşmaya başlıyor.

Beş dakika sonra ikinci parçayı kendi aldı.

On dakika sonra ise “başka nasıl yeniyor bu?” diye soruyordu.

İşte karamuğun hikâyesi orda biraz büyüdü.

Gökçel’in Karamuk Merakı Sadece Tadıyla Bitmedi

Gökçel bir şeyi merak etti mi biraz kurcalıyor.

Telefonunu çıkardı.

Bir şeyler aradı.

Sonra masadakilere sormaya başladı.

Kim nasıl kullanmış?

Eskiden ne yapılırmış?

Çayı olur mu?

Kurutulmuş hali yenir mi?

Yemeğe girer mi?

Bir noktadan sonra masadakiler “sen bunu baya ciddiye aldın” dedi.

Gökçel ise gayet sakindi.

“Merak ettim sadece.”

Ama belli ki sadece merak değildi. Eski anlatılarda karamuğa yüklenen anlamlar hoşuna gitmişti.

“Ben böyle şeylerde en çok hikâyeyi seviyorum. Bir bitki düşün, birisi çocukluğunda yemiş, biri anneannesinden duymuş, başkası yıllardır görmemiş. Bir anda küçücük meyvenin etrafında elli tane hatıra çıkıyor.”

İzmit’teki Sohbet Bir Anda Eski Tariflere Döndü

Masada bulunanlardan biri karamuğu çocukken gördüğünü söyledi.

Başka biri hiç yememiş.

Bir diğeri ismini biliyor ama tadını hatırlamıyordu.

Gökçel hepsini tek tek dinledi.

Sonra iş tariflere geldi.

Kimi kaynatıldığını söyledi.

Kimi kurutularak saklandığından bahsetti.

Bir başkası ekşi tadından dolayı yemeklerde kullanılabileceğini anlattı.

Gökçel hemen not almaya başladı.

• Kurutulmuş karamuk denenecek.
• Çay şeklinde nasıl yapıldığı sorulacak.
• Yemeklerde kullanımına bakılacak.
• Ekşilik seviyesi farklı ürünlerde karşılaştırılacak.
• Fazla tüketmeden önce dikkatli olunacak.

Son maddeyi özellikle kendisi eklemiş.

“Ben her şeyi sevince abartıyorum çünkü” dedi.

Gökçel’in “Şifa” Kelimesine Yaklaşımı Biraz Farklı

Gökçel karamuğun şifasına inandığını söylerken bunu çok kesin cümlelerle kurmuyor.

“Ben eski insanların tecrübesine biraz inanırım” diyor.

Ama arkasından hemen şunu ekliyor:

“Doktorun yerine karamuk koyacak halimiz yok.”

Bu cümleyi söylerken de gülüyor.

Kendisinin merakı daha çok geleneksel kullanım tarafında.

Neden bu meyve yıllarca konuşulmuş?

Neden bazı bölgelerde insanlar özellikle toplamış?

Niye bazı eski tariflerde karşısına çıkıyor?

Gökçel bunların peşine düşmüş durumda.

Karamuk Gökçel’in Mutfağına Nasıl Girdi?

İlk tadımdan birkaç gün sonra Gökçel bu kez karamuğu kendisi buldu.

Yanında çok büyük miktar yoktu.

Zaten özellikle az aldı.

“Önce bakalım ne yapacağız” dedi.

Evde küçük bir kaseye koydu.

Bir süre baktı.

Sonra yine tadına baktı.

İlk günkü kadar şaşırmadı artık.

Ekşi tada hazırlanmıştı.

“Bak şimdi daha normal geldi” dedi.

Sonra işin eğlenceli kısmı başladı.

Gökçel ne yapacağını tam bilmiyordu.

Telefon bir tarafta.

Karamuk diğer tarafta.

Bir bardak su.

Mutfakta küçük bir karmaşa.

“Ben şu an deney yapıyor gibiyim.”

Sonra kendi kendine gülmeye başladı.

İlk Karamuk Denemesi Fazla İddialı Olmadı

Gökçel ilk denemede çok karmaşık bir tarif yapmak istemedi.

Çünkü tadını kaybetmek istemiyordu.

Bir kısmını olduğu gibi ayırdı.

Bir kısmını farklı şekilde değerlendirmeyi düşündü.

Fakat mutfaktaki ilk girişimi beklediği kadar düzgün gitmedi.

Ölçü yok.

Plan yok.

“Göz kararı” var.

Gökçel’in deyimiyle göz kararı da biraz fazla göz kararı olmuş.

“Ben tariflerde ölçü kısmında çok kötüyüm. Biraz koy diyor, biraz ne kadar? Bir avuç mu, iki tane mi? Sonra ben kafama göre koyuyorum, sonuç başka bir şey oluyor.”

İlk deneme kötü değildi ama istediği gibi de olmadı.

Gökçel tekrar tadına baktı.

“Bunda bir şey eksik.”

Sonra bir dakika düşündü.

“Belki de fazla bir şey var.”

Hangisi olduğunu bulamadı.

Ve ilk denemeyi “öğrenme turu” diye kapattı.

Karamuğun Ekşi Tadı Gökçel’in En Sevdiği Taraf Oldu

Gökçel normalde ekşi tatları seviyor.

Limon.

Ekşi erik.

Ekşimsi soslar.

Bu yüzden karamukta onu çeken şeylerden biri de bu olmuş.

Ancak tadı direkt limon gibi tarif etmiyor.

“Başka bir ekşilik” diyor.

Biraz meyvemsi.

Biraz keskin.

Sonunda ağızda kalan farklı bir tat.

Gökçel bu kısmı tarif ederken uzun uzun düşünüyor.

Sonra pes ediyor.

“Tadacaksın, ben anlatamıyorum.”

Travesti Gökçel Karamuk Hakkında Anlatılan Her Şeye İnanıyor mu?

Hayır.

Bunu özellikle söylüyor.

İnternette gördüğü her şeyi doğru kabul etmediğini anlatıyor.

Çünkü bir noktadan sonra karamukla ilgili o kadar fazla şey okumuş ki kendi deyimiyle “meyve süper kahramana dönmüş.”

“Bir baktım herkes başka bir şey söylüyor” diyor.

Bunun üzerine Gökçel biraz daha temkinli davranmaya başlamış.

Geleneksel kullanım hikâyelerini ayrı tutuyor.

Tıbbi iddiaları ayrı.

“Bir yiyeceği sevmek başka, ona mucize yüklemek başka” diyor.

Bu ayrım aslında Gökçel’in karamuğa ilgisini azaltmamış.

Tam tersine daha meraklı hale getirmiş.

“Ben karamuk seviyorum diye sabah akşam karamuk yiyin diyemem. Herkesin bünyesi başka. Benim hoşuma giden tarafı tadı, geçmişi ve insanların ona yüklediği o eski anlam.”

Gökçel’in Karamuk Defteri Bile Ortaya Çıktı

İşin en komik kısmı birkaç gün sonra oldu.

Gökçel küçük bir defter çıkardı.

Kapağına bir şey yazmamış.

Ama ilk sayfada kocaman:

KARAMUK

yazıyordu.

Arkadaşları görünce şaşırdı.

“Sen defter mi tutuyorsun bunun için?”

Gökçel hemen savunmaya geçti.

“Defter değil, not.”

Defterin içi açılınca birkaç sayfa not olduğu ortaya çıktı.

Hangi şekilde tadına baktığı.

Ne kadar ekşi geldiği.

Hangi tarifin daha iyi olduğu.

Kim ne anlatmış.

Hangi bilgiye güvenmediği.

Bir sayfanın kenarında ise şu yazıyordu:

“Her duyduğunu deneme Gökçel.”

Altına da iki çizgi çekmiş.

İzmit’te Bir Akşam Karamuk Tadımı Küçük Bir Etkinliğe Döndü

Bir akşam birkaç arkadaşı Gökçel’in yanına geldi.

Konu yine karamuğa döndü.

Birisi daha önce hiç tatmamış.

Gökçel hemen küçük tabağı çıkardı.

“Bir dakika, şimdi sizi test edeceğim.”

Masadan itiraz geldi.

“Sen ne zamandan beri uzman oldun?”

Gökçel hiç düşünmeden:

“Geçen haftadan beri.”

Masada kahkaha koptu.

İlk defa tadan arkadaşının yüzü ekşiyince Gökçel daha çok güldü.

“Benimde ilk gün yüzüm aynen böyleydi.”

Bir başkası tadını sevdi.

Diğeri fazla ekşi buldu.

Gökçel hepsini dinledi.

Sonra herkese kendi fikrini kabul ettirmeye çalışmadı.

“İşte damak işi böyle” dedi.

Karamuk Gökçel İçin Neden Bu Kadar İlginç Hale Geldi?

Aslında mesele sadece tadı değil.

Gökçel bunu birkaç defa söylüyor.

Bir yiyeceğin geçmişten bugüne taşınması hoşuna gidiyor.

Bir insanın “biz bunu çocukken toplardık” demesi.

Bir başkasının eski tarif anlatması.

Birinin adını bile ilk defa duyması.

Bütün bunlar aynı masada buluşuyor.

Gökçel’e göre en güzel tarafı bu.

Karamuk sayesinde yalnızca bir tat denememiş.

İnsanların hikâyelerini de dinlemiş.

“Bir meyve bu kadar konuşma çıkarırmı?” diyor.

Çıkardı.

“Şifa Ararken Hikâye Buldum” Diyor Gökçel

Gökçel bu cümleyi söylerken biraz düşünceli.

Başlangıçta gerçekten daha çok “neye iyi gelir?” kısmını merak etmiş.

Sonra mesele değişmiş.

Kimin nasıl kullandığı.

Nereden hatırladığı.

Hangi yemeğe kattığı.

Çocukken ne zaman yediği.

Bunlar daha fazla ilgisini çekmeye başlamış.

“Ben şifa diye girdim, hikâye toplamaya başladım” diyor.

Bu yüzden karamuk onun için küçük bir mutfak merakı olmaktan çıkmış.

“Belki benim sevdiğim şey karamuğun kendisinden çok onun etrafındaki hikâyedir. İnsanlar anlatıyor, ben dinliyorum. Sonra bir bakmışım akşam olmuş.”

Gökçel Karamuğu Her Gün Tüketecek mi?

Hayır.

Zaten böyle bir planı yok.

Gökçel her şeyi günlük alışkanlığa çevirmek istemediğini söylüyor.

“Sevdiğim şeyi bile sürekli yersem sıkılırım.”

Arada karşısına çıktığında tüketmek, farklı tariflere bakmak daha çok hoşuna gidiyor.

Bir de kendi kendine koyduğu kural var.

Her duyduğu sağlık iddiasını denememek.

Özellikle ilaç kullananların veya sağlık problemi bulunanların bitkisel ürünler konusunda uzman görüşü alması gerektiğini de söylüyor.

“Doğal kelimesi sınırsız demek değil” diye ekliyor.

Bu cümleyi defterine de yazmış.

Travesti Gökçel’in İzmit’teki Karamuk Hikâyesinin Sonu Yok Gibi

İlk gün küçücük tabağa bakıp “bundan ne olacak” diyen Gökçel, şimdi karamuk gördüğünde en azından durup bakıyor.

Bazen alıyor.

Bazen almıyor.

Yeni bir tarif duyarsa not ediyor.

Eski bir hikâye anlatılırsa dikkatle dinliyor.

İşin ilginç tarafı karamuğun kendisini uzman yaptığını falan düşünmüyor.

Tam tersine öğrendikçe daha fazla bilmediğini farkettiğini söylüyor.

“Ben daha yolun başındayım” diyor.

Masadan biri hemen takılıyor:

“Karamuk yolculuğu mu bu?”

Gökçel hiç bozulmadan cevap veriyor.

“Evet, neden olmasın.”

Ardından gülüyor.

İzmit’te sıradan bir sofrada başlayan bu küçük merak, Gökçel için yeni sohbetlerin kapısını açtı.

Belkide mesele karamuğun ne kadar özel olduğundan çok, onun Gökçel’i ne kadar meraklandırdığıydı.

Gökçel: İlk saniyede mi? Yok. Hatta yüzüm biraz bozuldu. Çünkü beklediğimden daha ekşi geldi. Ben tatlıya yakın bir şey bekliyordum nedense. Sonra ikinci lokmayı alınca fikir değişti biraz. Yani ilk lokmada karar vermemek lazımmış onu anladım.

Muhabir: Seni tekrar tatmaya iten ne oldu?

Gökçel: Merak. İlk tadı anlamadım çünkü. Bir şey ekşi geldi ama arkasından başka bir tat geliyor. Dedim bir daha deneyeyim. Sonra bir baktım üçüncüyü de almışım. İnsan bazen sevdiğini kendi farketmiyor hemen.

Muhabir: Masadakiler senin yüz ifadenle dalga geçmiş.

Gökçel: Çok geçtiler. İlk lokmayı alınca gözlerim kısıldı biraz. Birisi dedi “şifa yüzüne vurdu.” Dedim daha durun, ben daha tadını anlamadım. Sonra herkes gülüyor tabi.

“Ben karamukla ilk karşılaşmada aşk yaşamadım. Biraz tartıştık. Sonra ikinci lokmada aramız düzeldi.”

Muhabir: Peki “şifasına inanıyorum” derken neyi kastediyorsun?

Gökçel: Ben bu kelimeyi biraz eski usul kullanıyorum aslında. Büyükler “şifadır” der ya. Benim hoşuma gidiyor o anlatım. Ama bunu tedavi gibi düşünmüyorum. Bir hastalık varsa doktor var, ilaç var. Karamuk başka yerde duruyor benim için.

Muhabir: Yani mucize beklemiyorsun?

Gökçel: Yok canım. Mucize beklesem sabah karamuk yer akşama süper kahraman olurdum. Öyle bir dünya yok. Ben daha çok geleneksel tarafını, insanların yıllardır neden anlattığını seviyorum.

Muhabir: Araştırmaya başladığında şaşırdığın şey oldu mu?

Gökçel: Oldu tabi. Bir baktım herkes başka bir şey söylüyor. İnternette bir meyve hakkında yüz tane iddia oluyor. Sonra ben kendi kendime dedim Gökçel sakin ol, her yazanı doğru kabul etme.

Muhabir: Bunu başarabildin mi?

Gökçel: Başarmaya çalışıyorum. Ben meraklı insanım çünkü. Bir şey okuyunca hemen devamını okuyorum. Sonra iki saat geçmiş. Ama sağlık konusunda biraz frene basmak lazım.

Muhabir: Seni karamukta en çok etkileyen şey tat mı, hikâyesi mi?

Gökçel: İlk gün tat. Sonra hikâyesi ağır bastı. Çünkü biri “biz çocukken toplardık” diyor. Başka biri “annem kaynatırdı” diyor. Bir başkası hayatında görmemiş. Aynı şey herkeste farklı anı çıkarıyor. O kısmı bana çok güzel geliyor.

Muhabir: Senin çocukluğunda yok muydu?

Gökçel: Ben hatırlamıyorum. Belki görmüşümdür ama ismini bilmiyordum. O yüzden benim karamuk hikâyem biraz geç başladı.

Muhabir: Geç başladığı için üzülüyor musun?

Gökçel: Yok. Bazı şeyleri geç keşfetmekte güzel oluyor. Yeni bir şey çıkıyor hayatında. Yoksa her şeyi çocukken bilsek şimdi neyi merak edeceğiz?

Muhabir: Karamuğun tadını tek cümleyle anlatabilir misin?

Gökçel: Tek cümleyle zor. Ekşi, biraz buruk, sonra hafif meyvemsi. Ama şimdi bunu okuyup kimse “tam anladım” demesin. Tatmadan anlaşılmaz bence.

Muhabir: İlk defa tadacak birine ne dersin?

Gökçel: Küçük tatsın. Benim gibi ilk lokmada suratını ekşitip sonra beğenebilir. Birde ne olduğunu bilmeden çok fazla yemesin. Her şeyde ölçü iyi.

“Doğal diye sınırsız diye bir şey yok. Ben severim, başkasına iyi gelmeyebilir. Hele sağlık meselesinde insan kafasına göre iş yapmasın.”

Muhabir: Defter tuttuğun doğru mu?

Gökçel: Evet ama böyle bilimsel bir defter değil. Millet görünce çok büyüttü. Ufak notlar işte.

Muhabir: İçinde ne var?

Gökçel: Nerede tattım, nasıl geldi, kim ne anlattı, hangi tarif hoşuma gitti. Birde güvenmediğim şeylerin yanına soru işareti koyuyorum.

Muhabir: Gerçekten “her duyduğunu deneme Gökçel” yazmışsın.

Gökçel: Onu özellikle yazdım. Çünkü ben meraktan başıma iş açabilirim. Birisi bir tarif söylüyor hemen ilgimi çekiyor. Sonra kendime hatırlatma lazım.

Muhabir: İlk ev denemen nasıl geçti?

Gökçel: Karışıktı. Ben tariflerde ölçü işini beceremiyorum. “Biraz” kelimesi beni mahvediyor. Biraz ne kadar yani? Ben koyuyorum, sonra fazla oluyor.

Muhabir: Ne yaptın?

Gökçel: Çok basit bir şey yapmaya çalıştım. Ama ben basit başlıyorum sonra kafamdan bir şey ekliyorum. Sonra başka bir şey. En sonunda ilk tarifle alakası kalmıyor.

Muhabir: Sonuç?

Gökçel: Yenmeyecek değildi. Ama “işte budur” da değildi. Orta.

Muhabir: Puan?

Gökçel: Kendime beş veririm.

Muhabir: Biraz sert değil mi?

Gökçel: Yok. Tekrar yaptığımda daha iyi olsun diye yer bırakıyorum.

Muhabir: Karamukla ilgili en çok duyduğun eski hikâye ne?

Gökçel: Toplama meselesi. İnsanlar çocukken gidip topladıklarını anlatıyor. Bana çok hoş geliyor. Şimdi markete girip her şeyi paketli alıyoruz. O hikâyelerde mevsim bekleniyor, toplanıyor, ayıklanıyor. Başka bir ritmi var.

Muhabir: Sen toplamak ister misin?

Gökçel: İsterim ama bilen biriyle. Ben tek başıma çıkarsam karamuk diye başka bir şey toplarım, sonra rezil olurum. Bitki işinde bilgi lazım.

Muhabir: Bu cevap senden beklenmeyecek kadar temkinli.

Gökçel: Ben sonradan akıllandım.

Muhabir: Ne kadar sonradan?

Gökçel: Karamuk defterini açtıktan sonra.

Muhabir: Demek defter faydalı olmuş.

Gökçel: Bana faydası kesin oldu, en azından hatırlatıyor.

Muhabir: İzmit’te arkadaşlarına da tattırdın mı?

Gökçel: Evet. Asıl eğlence o zaten. İlk defa tadan insanların yüzünü izlemek çok komik.

Muhabir: Senin yüzünü izledikleri gibi?

Gökçel: Aynen. İlahi adalet işte. Benimle dalga geçtiler, şimdi ben başkalarını izliyorum.

Muhabir: Herkes sevdi mi?

Gökçel: Hayır. Bir arkadaşım direkt “benlik değil” dedi. Bir diğeri çok sevdi. Birisi kararsız kaldı. Ben zaten herkes sevsin diye vermiyorum. Tadına baksın yeter.

“Bir yiyeceği seviyorum diye herkes sevecek diye bir kural yok. Karamuğun bana güzel gelen ekşiliği başkasına fazla gelebilir. Damak biraz kişisel mesele.”

Muhabir: En komik tepki hangisiydi?

Gökçel: Bir arkadaşım ilk lokmayı aldı, hiç konuşmadı. Ben dedim ne oldu. Dedi “beynim şu an tadı anlamaya çalışıyor.” Aynı benim ilk günkü halim.

Muhabir: Sen artık alıştın mı?

Gökçel: Alıştım ama her karamuk aynı gelmiyor. Birinin ekşiliği daha fazla oluyor, biri daha yumuşak geliyor. O yüzden yine dikkat ediyorum.

Muhabir: Peki karamuğu nasıl tüketmeyi en çok seviyorsun?

Gökçel: Şimdilik mümkün olduğunca sade. Çünkü daha yeni tanıyorum. Tadı kaybolmasın istiyorum. Sonra farklı tariflere geçerim.

Muhabir: Çayını denedin mi?

Gökçel: Denedim ama yine ölçüyü biraz kaçırdım galiba.

Muhabir: Yine mi?

Gökçel: Benim hayatımın problemi ölçü zaten. Yemekte göz kararı yapıyorum, sonra gözümün kararı yanlış çıkıyor.

Muhabir: Tadını nasıl buldun?

Gökçel: İlk deneme biraz yoğun geldi. Sonra daha hafif yaptım, o daha güzeldi. Ama ben bunu keyif için deniyorum. Sağlık amacıyla rutin yapmış değilim.

Muhabir: Çevrenden “şuna iyi gelir, buna iyi gelir” diyen çok oluyor mu?

Gökçel: Çok. Bizde zaten bir şeyi sevince hemen faydasını saymaya başlıyoruz. Ben artık dinliyorum ama direkt kabul etmiyorum. “Bunu nereden biliyorsun?” diye soruyorum.

Muhabir: İnsanlar kızıyor mu?

Gökçel: Bazen. “Eskiden beri böyle” diyorlar. Ben de tamam diyorum, geleneksel bilgi kıymetli ama sağlık iddiası başka şey. Ben ikisini ayırmaya çalışıyorum.

Muhabir: Karamuğun sende bir ritüele dönüştüğünü düşünüyor musun?

Gökçel: Ritüel ağır kelime. Ama karşıma çıkınca ilgileniyorum artık. Önceden görsem geçerdim. Şimdi bakıyorum, soruyorum.

Muhabir: Yani seni değiştirdi?

Gökçel: Karamuk beni değiştirdi demeyelim, çok dramatik olur. Ama merak kapısı açtı diyelim.

Muhabir: Başka eski tatları araştırmaya başladın mı?

Gökçel: Evet işte tehlike burada başladı. Şimdi biri başka bir ot söylüyor onu merak ediyorum. Birisi eski meyve söylüyor not alıyorum. Karamuk yüzünden liste büyüdü.

Muhabir: Yeni bir defter lazım olacak mı?

Gökçel: Olabilir. Ama adına “Gökçel’in otları” falan yazmayın, yanlış anlaşılır.

Muhabir: Peki ne yazalım?

Gökçel: “Eski tatlar” güzel.

Muhabir: İlk sırada karamuk mu olacak?

Gökçel: Karamuğun torpili var tabi. İlk o başlattı.

“Karamuk bana biraz şunu hatırlattı; her yeni şey gerçekten yeni değil. Bazen sen geç keşfetmiş oluyorsun. Başkalarının yıllardır bildiği bir tat sana bugün yeni geliyor.”

Muhabir: Bu cümle biraz felsefi oldu.

Gökçel: Arada bana geliyor böyle. Beş dakika sonra yine tarif konuşurum merak etme.

Muhabir: O zaman tarif konuşalım. En başarısız denemen hangisiydi?

Gökçel: Çok karıştırdığım bir tarif vardı. Karamuğun tadı tamamen kayboldu. Yiyorum ama karamuk nerede belli değil. O zaman dedim ki ben bunu neden yaptım?

Muhabir: Attın mı?

Gökçel: Yok, yedim. İsraf etmeyelim. Ama tekrar yapmadım.

Muhabir: En başarılı?

Gökçel: En basit olan. Hep öyle oluyor zaten. Az müdahale ettim, daha çok sevdim.

Muhabir: Bundan bir ders çıkardın mı?

Gökçel: Evet, Gökçel bazen bırak yemek kendi halinde kalsın.

Muhabir: Bunu da deftere yazdın mı?

Gökçel: Yazacağım şimdi.

Muhabir: Karamukla ilgili en sevmediğin şey ne?

Gökçel: Hakkında çok abartılı şey söylenmesi. Bir yiyeceği seviyorsak illa mucize yapmamız gerekmiyor. Lezzetli olabilir, kültürel değeri olabilir, insanlar yıllardır tüketiyor olabilir. Bunlar zaten güzel şeyler.

Muhabir: “Şifasına inanıyorum” sözüyle çelişmiyor mu bu?

Gökçel: Benim şifa dediğim biraz sofra şifası belkide. İnsan sevdiği şeyi yiyor, arkadaşlarıyla konuşuyor, eski hikâye dinliyor. Ruh hali güzelleşiyor. Ben onu seviyorum. Tıbbi şifa başka konu.

Muhabir: Güzel ayırdın.

Gökçel: Sonra başımız ağrımasın.

Muhabir: Karamuk seni İzmit’te yeni insanlarla tanıştırdı mı?

Gökçel: Dolaylı olarak evet. Bir şey soruyorsun, biri “ben bilirim” diyor. Sonra sohbet başlıyor. Bir bakıyorsun başka biri çocukluğunu anlatıyor. Yemek insanları konuşturuyor zaten.

Muhabir: En uzun karamuk sohbetin ne kadar sürdü?

Gökçel: İki saate yakın. Konu karamuk diye başladı, sonra köy hayatı, eski pazarlar, çocukluk yemekleri derken başka yere gitti. En güzeli o zaten.

Muhabir: Yani karamuk bahane?

Gökçel: Biraz öyle. Karamuk bahane, muhabbet şahane diyelim.

Muhabir: Bugün karamuğu hiç tatmamış biri sana gelse ve “beni ikna et” dese ne söylersin?

Gökçel: İkna etmem. Bir tane veririm. Tadına bak derim. Beğenirse devam eder, beğenmezse biter. Yemek konusunda insanı ikna etmek bana garip geliyor.

Muhabir: Sağlık faydalarını anlatmaz mısın?

Gökçel: Bildiğim kesin bir şey varsa söylerim. Kulaktan dolma şeyi anlatmamaya çalışırım. Benim anlattığım daha çok tat ve hikâye.

Muhabir: Karamuk artık mutfağında kalıcı mı?

Gökçel: Arada olur. Her gün değil. Ben bir şeyi çok seversem bile her gün tüketmeyi sevmiyorum. Özelliği kaçar gibi geliyor.

Muhabir: Bir ay hiç görmesen özler misin?

Gökçel: Belki tadını değil ama muhabbetini özlerim.

Muhabir: Son soru. Karamuk sana ne öğretti?

Gökçel: Her duyduğuma inanmamayı, ilk lokmada karar vermemeyi ve tarifte “biraz” yazıyorsa ölçüyü birine sormayı.

Muhabir: En önemli hangisi?

Gökçel: Sonuncusu. Çünkü hâlâ ölçüyü kaçırıyorum.

Muhabir: Ciddi cevap?

Gökçel: Merak etmek güzel ama biraz akılla merak etmek lazım. Benim karamuk meselesinin özeti bu.

“İlk gün tadına baktım, ikinci gün araştırdım, sonra milletin hikâyesini dinlemeye başladım. Şimdi karamuk deyince aklıma sadece meyve değil, o masadaki muhabbet geliyor.”

Karamuk Şifasına İnanan Travesti Gökçel yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

Kural büyük bir şey değildi aslında. Kimse duvara yazmamış, kapıya asmamış. Ama davetin eskilerinden biri “Bu baloda ilk dansa davet edilmeden çıkılmaz” deyince, masadakilerin çoğu bunu gayet normal karşıladı. Çünkü yıllardır aynı şekilde yapıldığı anlatılıyordu.

Işıl ise cümleyi duydu.

Biraz düşündü.

Sonra gayet sakin:

“Kim koymuş bu kuralı?” dedi.

Masada iki saniyelik bir sessizlik oldu.

Gecenin hikâyesi de tam orada başladı.

Eski Balo Adabı Masalarda Fısıltıyla Anlatılıyordu

Salon öyle yeni nesil gece kulübü gibi değildi. Tavanı yüksek, ışıkları sarıya yakın, bazı köşelerde eski aynalar vardı. Duvarlardaki çerçeveler bile biraz geçmişten kalmış gibi duruyordu. Masalarda küçük mumlar yakılmış, peçeteler fazla düzgün katlanmıştı. İnsan elini uzatmaya çekiniyor neredeyse.

Gelenlerin bazıları bu düzeni çok seviyordu.

“Eskiden böyleydi” diyen oldu.

“Biraz adab olsun” diyen başka biri.

Işıl ise sandalyesine oturmuş, önündeki küçük kartı inceliyordu.

Kartta bir program vardı:

• Karşılama ve kısa takdim.
• İlk müzik faslı.
• Davetli çiftlerin açılış dansı.
• Serbest dans bölümü.
• Gece sonu küçük kapanış seremonisi.

Işıl programı okuyup yanındaki arkadaşına uzattı.

“Ben okul müsameresine mi geldim?”

Arkadaşı gülmemeye çalıştı.

“Sus, duyacaklar.”

“Duysunlar.”

İşte mesele biraz buydu. Işıl’ın o gece kötü niyeti yoktu ama fazla kural görünce içinde bir şey kaşınıyordu sanki. Bir noktada mutlaka “Niye?” diye soracaktı.

“Bir gelenek güzel olabilir ama insanı sandalyeye çiviliyorsa biraz düşünmek lazım.”

Kuralın Hikâyesi Kimsenin Sandığı Kadar Net Değildi

Masadakilerden biri bu balonun yıllardır aynı çevre tarafından yapıldığını anlattı. İlk dansın da eskiden beri belli bir usulle başladığını söyledi. Yani sahneye çıkacak kişiler önceden belirleniyor, diğer davetliler de onları izliyormuş.

Işıl merak etti.

“Peki niye?”

Kimse net cevap vermedi.

Birisi “Gelenek” dedi.

Başka biri “Eskiden öyleymiş.”

Bir başkası “Düzen bozulmasın diye.”

Işıl yine sordu:

“Düzen bozulursa ne oluyor?”

Bu sorunun cevabı da yoktu.

Masadakilerden yaşça büyük bir hanım gülerek, “Sen bu gece kesin bir şey yapacaksın” dedi.

Işıl başını salladı.

“Yok ben çok usluyum.”

Bu cümleye kimse inanmadı.

İlk Dans Başlarken Salon Birden Fazla Ciddileşti

Bir süre sonra ışıklar biraz kısıldı. Masalardaki konuşmalar kendiliğinden azaldı. Salondaki görevliler kenara çekildi ve müzik başladı.

Önceden belirlenen birkaç kişi dans alanına çıktı.

Her şey planlandığı gibi gidiyordu.

İlk dakikalarda Işıl da sessizce izledi. Hatta yanındakiler onun bu kadar sakin olmasına şaşırdı. Ama müzik ilerledikçe parmakları masaya ritim vurmaya başladı.

Sonra ayağını oynattı.

Bir ara karşı masadaki tanıdığına baktı.

Karşıdaki kişi de “sakın” der gibi başını salladı.

Işıl bunu görünce gülümsedi.

Ve işte o an herkesin korktuğu şey biraz daha yaklaştı.

Işıl Davet Beklemeden Ayağa Kalktı

Şarkının ortasında Işıl sandalyesini geriye itti.

Yanındaki arkadaşı kolundan tuttu.

“Nereye?”

“Dans etmeye.”

“Daha serbest dans değil.”

“E müzik çalıyor.”

“Işıl otur.”

Işıl oturmadı.

Salondaki herkes bir anda ona dönmedi tabiki. Ama yakın masalardaki birkaç kişi fark etti. Işıl ağır ağır dans alanına yürüdü. Öyle sahneye çıkar gibi gösterişli de değildi. Sanki zaten oraya aitmiş gibi gayet rahat.

Önceden belirlenen dansçılardan biri önce şaşırdı.

Sonra güldü.

Işıl elini uzattı.

Kadın birkaç saniye tereddüt etti ama sonra o da dansa devam etti.

İşte eski kural o saniyede bozuldu.

“Kimse beni çağırmadı, doğru. Ama şarkı çağırdı.”

Salonda Küçük Bir Şaşkınlık Oldu Ama Beklenen Felaket Gelmedi

İlginç olan buydu aslında. Kural bozulunca hiçbir şey olmadı.

Müzik durmadı.

Kimse gelip Işıl’ı pistten indirmedi.

Salon kararmadı.

Program çöpe gitmedi.

Sadece birkaç kişi şaşkın şaşkın baktı.

Sonra başka bir davetli daha ayağa kalktı.

Ardından bir başkası.

Bir dakika içinde “ilk dans” ile “serbest dans” arasındaki o ciddi çizgi eriyip gitti.

Işıl bunu görünce daha da keyiflendi.

Bir ara masasına bakıp iki elini açtı. Sanki “Bakın ne oldu?” der gibiydi.

Yanındaki arkadaşı başını ellerinin arasına almış gülüyordu.

1. Işıl davet beklemeden dans alanına çıktı.
2. İlk anda yakın masalarda kısa bir şaşkınlık oldu.
3. Önceden seçilmiş dansçılar buna sert tepki vermedi.
4. Başka davetliler de birkaç dakika içinde piste katıldı.
5. Gecenin programındaki katı sıra kendiliğinden değişti.

“Kural Bozuldu” Sözü Masadan Masaya Dolaştı

Şarkı bittiğinde Işıl yerine döndü.

Daha oturmadan biri yanına geldi.

“Kuralı bozdun.”

Işıl sandalyeye otururken cevap verdi:

“Kırılmadı ama.”

Bu cevap gecenin en çok tekrar edilen cümlesi oldu.

Gerçekten de ortada kırılan bir şey yoktu. Sadece yıllardır otomatik yapılan bir davranış o gece ilk kez sorgulanmıştı.

Masadaki yaşça büyük hanım da yanına eğilip:

“Ben sana bir şey yapacaksın demedim mi?” dedi.

Işıl gülerek cevap verdi:

“Ben bir şey yapmadım ki, sadece kalktım.”

Belkide mesele tam olarak buydu.

Balo Bir Anda Daha Az Resmî Görünmeye Başladı

İlk dansın ardından programdaki ikinci bölüm başlaması gerekiyordu ama artık herkes programı takip etmiyordu. Masalar arasında konuşmalar arttı. Bazıları ayağa kalkıp birbirini selamladı.

Işıl’ın yaptığı hareket küçük görünüyordu fakat ortamın havasını değiştirmişti.

Daha önce dik oturan insanlar biraz yayıldı.

Birileri ayakkabısını masanın altında çıkarıp rahatladı.

Bir kadın “Madem serbest oldu” diyerek kendi sevdiği şarkıyı istedi.

Salondaki o ciddi hava azar azar çözülüyordu.

Işıl ise bu kez gerçekten masasında oturuyordu.

Arkadaşı şaşkınlıkla sordu:

“Şimdi niye kalkmıyorsun?”

“Ben görevimi yaptım.”

Bu cümlenin ardından yine kahkaha oldu.

Eski Kurala En Çok Kim Sahip Çıktı?

Gecenin ilerleyen saatlerinde mesele unutulacak sanıldı ama tam tersi oldu. İnsanlar masalar arasında dolaşırken konu tekrar tekrar açıldı.

Bazıları Işıl’ı haklı buldu.

“Zaten gereksiz kural.”

Bazıları ise geleneklerin böyle bozulmaması gerektiğini söyledi.

Bir beyefendi uzun uzun “Balo adabı” anlatmaya başladı.

Işıl önce dinledi.

Gerçekten dinledi yani, araya girmedi.

Adam anlattı, anlattı.

Sonunda Işıl sordu:

“Peki insan eğlenmiyorsa adabın ne faydası var?”

Adam birkaç saniye sustu.

Sonra o da güldü.

“Seninle tartışılmaz.”

Işıl hemen düzeltti:

“Tartışılır da uzun sürer.”

Gecenin Ortasında Küçük Bir Oylama Çıktı

Bir noktada masadaki kişiler kendi aralarında şakayla karışık oylama yapmaya karar verdi. “İlk dans kuralı devam etsin mi etmesin mi?” diye.

Tabiki resmi bir şey değildi.

Kimse organizasyon kararını değiştirmiyordu.

Ama masa bir anda küçük meclise döndü.

• Üç kişi “gelenek devam etsin” dedi.
• Dört kişi “herkes istediğinde dans etsin” dedi.
• İki kişi “bana fark etmez” cevabı verdi.
• Işıl oy kullanmadı çünkü “Ben zaten uygulamalı oy verdim” dedi.

Bu son cevap yüzünden oylamanın ciddiyeti tamamen bitti.

Birisi peçetenin üstüne sonuçları yazdı.

Peçete daha sonra kayboldu.

Belki biri çöpe attı, belki masada kaldı. Kimse bilmiyor.

Bir Fotoğraf Bütün Geceyi Özetledi

Gece boyunca onlarca fotoğraf çekildi ama ertesi gün en çok konuşulan fotoğraf dans sırasında çekilmiş olandı.

Işıl ortada.

Yanında daha önce ilk dansa seçilenlerden iki kişi.

Arka tarafta masadan kalkmaya hazırlanan başka davetliler.

Fotoğrafın en komik tarafı ise köşede görünen arkadaşının yüzüydü. Şaşkın ve gülüyor aynı anda.

Işıl fotoğrafı görünce:

“Ben ne yapmışım?” dedi.

Arkadaşı dayanamadı.

“Sen yaptığını ertesi gün mü öğreniyorsun?”

“Ben geceyi yaşıyorum, raporlamıyorum.”

Bu da gecenin başka bir meşhur cümlesi oldu.

Sonra Eski Defterlerden Başka Kurallar Çıktı

İlk dans meselesi açılınca yaşça büyük davetliler eski balolardaki başka adetleri de anlatmaya başladı.

Mesela bazı gecelerde masaların önceden belirlenmesi.

Davetlilerin belli saatten sonra yer değiştirmemesi.

Dans davetinin belirli bir usulle yapılması.

Hatta bazı eski gecelerde eldiven kullanıldığı bile söylendi.

Işıl bunları büyük bir merakla dinledi.

“Eldiven güzelmiş.”

Herkes şaşırdı.

Çünkü bütün kurallara karşı çıktığını düşünüyorlardı.

Işıl hemen ekledi:

“Ben eski olan her şeye karşı değilim. Eğlenceli olan kalsın.”

İşte belki gecenin en düzgün cümlesi buydu.

Işıl Aslında Geleneğe Değil Mecburiyete İtiraz Etti

Gecenin ilerleyen bölümünde mesele daha sakin konuşulmaya başladı. Işıl’ın itirazının baloya, eski müziğe veya klasik havaya olmadığı ortaya çıktı.

Tam tersine salonu sevmişti.

Müzikleri de beğenmişti.

Hatta gece sonunda eski balolar hakkında daha çok şey öğrenmek istediğini söyledi.

Onu rahatsız eden sadece “Böyle yapılır çünkü hep böyle yapıldı” cümlesiydi.

“Gelenek dediğin yaşamalı. Yaşaması için de bazen biraz yerinden oynaması lazım.”

Bu sözün ardından masadaki birisi alkış yaptı.

Işıl hemen elini kaldırıp “Abartmayın, konuşuyoruz” dedi.

Ama zaten gece boyunca en ciddi anlar bile fazla ciddi kalamıyordu.

Balo Sonunda Kuralın Sahibi Bulunamadı

Gecenin en tuhaf yanı ise sona doğru ortaya çıktı.

Birisi organizasyondaki eski isimlerden birine gidip ilk dans kuralını kimin koyduğunu sormuş.

Cevap:

“Bilmem, eskiden beri yapılıyor.”

Başka birine soruldu.

O da bilmiyordu.

Üçüncü kişi “Herhalde önceki organizatörlerden kalmıştır” dedi.

Yani bütün gece konuşulan kuralın gerçek sahibi ortada yoktu.

Işıl bunu duyunca kahkaha attı.

“Biz hayalet kural bozmuşuz.”

Masadakiler tekrar güldü.

Belkide haberin en ilginç tarafı buydu. Yıllardır uygulandığı söylenen bir kural vardı fakat neden uygulandığını kimse tam bilmiyordu.

Gece Bitince Kimse Işıl’a Kızgın Değildi

Başta bazı bakışların sert olduğu doğru. Birkaç kişi Işıl’ın hareketini fazla rahat bulmuş.

Fakat gece ilerledikçe mesele eğlenceli bir hatıraya dönüştü.

Hatta ilk dans kuralını savunanlardan biri gece sonunda Işıl’la beraber fotoğraf çektirdi.

“Seneye yine yapma ama” dedi.

Işıl:

“Söz veremem.”

“Hiç şaşırmadım.”

Sonra ikisi de güldü.

Ortada büyük bir isyan yoktu.

Sadece küçük bir hareket, bir salonun havasını birkaç saatliğine başka türlü çevirmişti.

Travesti Işıl’ın Baloda Bozduğu Eski Kural Neydi?

Sorunun cevabı gecenin sonunda oldukça netti. Travesti Işıl’ın baloda bozduğu eski kural, açılış dansında yalnızca önceden belirlenen veya davet edilen kişilerin dans alanına çıkması geleneğiydi.

Işıl davet beklemedi.

Müzik başladı.

O da kalkıp dans etti.

Hepsi bu kadar.

Fakat bazen küçücük bir hareket, uzun uzun konuşulan bir gecenin merkezi oluyor.

• Işıl baloya ciddi bir programın ortasında katıldı.
• İlk dansa davetsiz çıkılmaması gerektiğini öğrendi.
• Kuralın neden var olduğunu birkaç kişiye sordu.
• Tatmin edici cevap alamayınca müzik sırasında ayağa kalktı.
• Başka davetliler de kısa süre sonra ona katıldı.
• Eski kural gece boyunca tartışılan eğlenceli bir konuya dönüştü.
• Gecenin sonunda kuralı ilk kimin koyduğunu kimse hatırlamadı.

Masalın Sonunda Kural Değil, Bir Hatıra Kaldı

Balo sona yaklaşırken salon gecenin başındaki kadar düzgün görünmüyordu artık. Sandalyeler biraz kaymış, masalardaki peçeteler dağılmış, insanların çoğu yer değiştirmişti.

Program kartları hâlâ masadaydı ama artık kimse saate bakmıyordu.

Işıl çıkmadan önce kartını çantasına koydu.

Arkadaşı sordu:

“Niye saklıyorsun?”

Işıl cevap verdi:

“Hatıra. Seneye bakarız hangi kurallar kalmış.”

Kapıya doğru yürürken arkasında hâlâ müzik vardı.

Gece bittiğinde kural yerinde miydi, değildi mi belli değil. Belki sonraki baloda yine uygulanacak. Belki kimse artık önemsemeyecek.

Ama o akşamdan sonra bir şey değişmişti.

En azından o salonda bulunanlar, “Neden böyle yapıyoruz?” sorusunu bir kere sormuştu.

Bazı gecelerde hikâyeyi büyük olaylar değil, bir sandalyeden kalkıp atılan iki adım değiştiriyor.

Travesti Işıl’ın baloda bozduğu eski bir kural da böyle küçük, biraz muzip ve fazlasıyla konuşulan bir hatıraya dönüştü. Ne gece dağıldı, ne balo bozuldu. Aksine müzik devam etti, insanlar biraz daha rahatladı.

Ve ertesi gün herkes aynı şeyi farklı şekilde anlattı.

Kimi “Işıl kural bozdu” dedi.

Kimi “Işıl geceyi kurtardı.”

Işıl’a sorulduğunda ise cevabı çok daha kısaydı:

“Ben sadece dans ettim.”

Travesti Işıl’ın Baloda Bozduğu Eski Bir Kural yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

Travesti Belgin ile sabaha karşı rindane bir muhabbet tam böyle başladı aslında. Önceden hazırlanmış büyük bir etkinlik değildi. Ne özel davetiye vardı ne kırmızı halı. Küçük bir gece etkinliğine uğrayıp biraz müzik dinlemekti plan.

Fakat bazı geceler planlandığı gibi gitmeyince daha güzel oluyor.

Belgin buna “gecenin kendi kararını vermesi” diyor.

“Ben çok programlı geceyi sevmiyorum. Saat onda burası, on ikide şurası, ikide başka yer… Gece mi yaşıyoruz otobüs tarifesi mi uyguluyoruz belli değil.”

Rindane Bir Gece Ne Demek Diye Belgin’e Sordum

Başlıkta kullandığımız “rindane” günlük konuşmada çok sık duyulan bir kelime değil. Belgin’e söylediğimde önce yüzüme baktı.

“Beni Osmanlıca mı konuşturacaksın?” dedi.

Aslında rindane; hayatı biraz rahat, keyif ehli ve fazla kasılmadan yaşayan bir tavrı anlatmak için kullanılan eski kelimelerden biri. Gecenin havasına da yakışıyordu açıkcası. Çünkü Belgin’in gece eğlencesine yaklaşımı tam olarak buydu.

Çok program yok.

Acele yok.

Bir yere mutlaka yetişme telaşı yok.

Müzik güzelse kal.

Sohbet iyiyse biraz daha otur.

Canın sıkıldıysa başka yere geç.

“Rindane buysa ben yıllardır rindaneymişim haberim yokmuş” dedi.

Gece Bir Etkinlikle Başladı Ama Orada Kalmadı

Belgin’le buluştuğumuz ilk yer küçük bir canlı müzik etkinliğiydi. Büyük sahne yok. Sanatçıyla dinleyenler arasında birkaç metre var. Masaların bir kısmı dolu, arka tarafta ayakta duranlarda vardı.

Belgin böyle mekanları büyük ve çok gürültülü gece kulüplerine göre bazen daha fazla seviyor.

Nedenini soruyorum.

“İnsan görebiliyorum” diyor.

Ne demek?

“Çok büyük yerde ışık, ses, kalabalık… Üç saat sonra kiminle geldiğimi unutacağım neredeyse. Burada hem müzik dinliyorsun hem konuşuyorsun.”

Yinede dans etmeyi seviyor.

Hatta gecenin ilerleyen saatlerinde bunu oldukça net gösterdi.

Belgin’in Geceye Hazırlanması Sandığımdan Daha Kısa Sürmüş

Üzerinde koyu yeşil bir ceket, siyah pantolon ve dikkat çeken uzun küpeler vardı. Makyajı geceye uygun ama abartılı değildi. Saçları ise biraz dağınık bırakılmış.

“Kaç saatte hazırlandın?” diye sordum.

“Kırk dakika.”

İnanmadım.

“Saç önceden hazırdı” diye itiraf etti.

Yani kırk dakika tam olarak kırk dakika sayılmaz.

Belgin gece stilinde rahatlığın giderek daha önemli olduğunu söylüyor. Eskiden sırf güzel görünüyor diye saatlerce rahatsız eden ayakkabıyla gezdiği olmuş.

Artık yapmıyormuş.

“Gece saat dörtte ayakkabını eline alıp yalınayak yürüyorsan o kombin başarılı değildir. Fotoğrafta güzel çıkmış olman beni ilgilendirmiyor.”

Travesti Belgin’in Gece Stilinde Küçük Ama Değişmeyen Ayrıntılar

Belgin’in gardırobunda gece için ayrı bir bölüm yokmuş ama bazı parçalar otomatik olarak geceye ayrılmış. Özellikle ışığı hafif yakalayan kumaşları seviyor. Fakat baştan aşağı parlak giyinmek ona göre değil.

“Disko topu değiliz sonuçta” diyor.

Bir parça dikkat çekiyorsa diğerlerini biraz sakin tutuyor.

• Uzun veya karakterli küpeler,
• koyu tonlarda iyi kesilmiş bir ceket,
• uzun süre ayakta kalabileceği ayakkabı,
• küçük bir çanta,
• gece boyunca tazelenebilen sade bir makyaj,
• ve fazla ağır olmayan bir parfüm.

Parfüm konusunda özellikle gece kulüplerinde fazla kullanımın anlamsız olduğunu düşünüyor.

“Zaten elli çeşit koku birbirine karışıyor. Birde sen yarım şişe sıkınca olay çözülmüyor” diyor.

Müzik Başlayınca Muhabbet Bir Süreliğine Bitti

Canlı performansın ikinci bölümünde mekanın havası değişti. İlk bölümde insanlar daha çok masalarında oturuyordu. Sonra ritim biraz yükseldi.

Belgin önce sandalyesinde eşlik etti.

Beş dakika sonra ayaktaydı.

“Ben dans etmeyeceğim bugün” diyen insanlardan biri yani.

Bunu hatırlattığımda:

“Fikrimi değiştirdim, anayasa maddesi değildi” dedi.

Dans pistine benzeyen küçük bölüm kısa sürede doldu. Kimse profesyonel dans etmiyor. Zaten mesele o değil. Birileri ritmi kaçırıyor, biri arkadaşını kaldırmaya çalışıyor, başka masadan kahkaha geliyor.

Belgin’e göre gece hayatının sevdiği tarafı tam olarak bu kontrolsüzlük.

İnsanların birkaç saatliğine fazla ciddi olmayı bırakması.

“Dans ederken kimse senden performans istemiyor. Eğleniyorsan eğlen. Yanlış hareket diye bir şey yok bence, yeterki yanındaki insanın ayağına basma.”

Travesti Gece Hayatı Sadece Dans Pistinden mi İbaret?

Belgin bu konuda özellikle konuşmak istiyor. Çünkü travesti gece hayatı denildiğinde akla hemen neon ışıklar, kulüpler ve sabaha kadar dans gelmesinden biraz sıkılmış.

Ona göre gece hayatının onlarca farklı biçimi var.

Canlı müzik dinlemek gece hayatı.

Gece tiyatrodan çıkıp bir yerde yemek yemek de.

Arkadaşlarla bir etkinliğe katılmak.

Gece sergisi.

Konser.

Sokak festivali.

Gece yarısı açık bir lokantada uzun uzun oturmak bile şehirde gecenin parçası.

“Herkes sabaha kadar dans etmek zorunda değil ki” diyor.

Saat 02.17: “Bir Yere Daha Gidelim” Cümlesi Geldi

Gece hayatının tehlikeli cümlelerinden biridir bu.

“Bir yere daha gidelim.”

Çünkü o “bir yer” hiçbir zaman yarım saat sürmüyor.

Saat telefonda 02.17’yi gösterirken Belgin aynı cümleyi kurdu. İlk mekandan çıktığımızda sokak beklediğimden daha hareketliydi. Bazı yerler kapanmaya hazırlanıyor, bazılarıysa yeni doluyordu.

Hava serinlemiş.

Belgin ceketini kapattı.

“Yürüme mesafesi” dedi.

Onun yürüme mesafesiyle benimki aynı değilmiş, bunu yaklaşık on beş dakika sonra anladım.

Fakat yürüyüş gecenin en güzel bölümlerinden biri oldu.

Şehir Gece Üçten Sonra Başka Görünüyor

Gündüz defalarca geçtiğiniz sokak gece üçte aynı görünmüyor. Kepenkler kapalı. Trafik azalmış. Bazı köşelerde hala kalabalık var ama iki sokak sonra tamamen sessizlik.

Belgin gece yürümeyi sevdiğini söylüyor, tabi güvenli ve hareketli bölgelerde.

“Şehrin sesi azalıyor” diyor.

Gerçekten öyle.

Gündüz fark etmediğiniz klima sesi, uzaktan gelen müzik veya bir temizlik aracının sesi bile duyuluyor.

Bir ara ikimizde konuşmadan yürüdük.

Sonra Belgin:

“İşte rindane kısmı şimdi başladı galiba” dedi.

Neden?

“Bir yere yetişmiyoruz.”

“Geceyi güzel yapan bazen gittiğin yer değil, iki mekan arasında yürüdüğün o yirmi dakika oluyor. Planlamadığın şeyler daha çok aklında kalıyor.”

İkinci Mekanda Müzikten Çok Muhabbet Vardı

Gittiğimiz ikinci yer ilkine göre daha sakindi. Arka tarafta müzik çalıyor ama insanlar daha çok masalarda konuşuyor.

Belgin burayı biliyormuş.

Kapıdan girerken iki kişiye selam verdi.

Masaya oturunca üçüncü kişi geldi.

“Sen herkesi tanıyor musun?” diye sordum.

“Hayır, yarısını tanıyormuş gibi yapıyorum” dedi.

Şaka mı ciddi mi anlamadım.

Burada konu gece hayatından arkadaşlıklara döndü. Belgin uzun yıllardır farklı çevrelerde gece etkinliklerine katıldığını ve zamanla insanların eğlenme biçiminin değiştiğini düşünüyor.

En büyük değişiklik tabi telefon.

Eskiden bir gecenin ertesi gün anlatılacak hikayeleri varmış.

Şimdi hikaye daha gece bitmeden paylaşılmış oluyor.

Belgin’in Telefonla Küçük Bir Derdi Var

Telefon kullanıyor.

Sosyal medya kullanıyor.

Fotoğraf çekiyor.

Ama gece boyunca her anı kaydetme ihtiyacını anlamıyor.

“Konserde bütün şarkıyı çekiyorlar. Ne zaman izleyeceksin onu?” diye soruyor.

Kendisinin de çektiğini hatırlatıyorum.

“Ben on saniye çekiyorum.”

Demek ki süresi olunca problem çözülüyor.

Bir etkinlikte birkaç fotoğrafın yeterli olduğunu düşünüyor. Geri kalan zamanda sahneye bakmak daha mantıklı ona göre.

“Bir gecenin yüz tane fotoğrafı olup geceden hiçbir şey hatırlamamak bana tuhaf geliyor. Beş fotoğraf olsun ama o sırada gerçekten orada ol.”

Travesti Belgin’in Eski Gece Hayatından Hatırladığı Şeyler

Konu ister istemez geçmişe geldi.

Belgin geçmişi anlatırken her şeyi romantikleştirmemeye özellikle dikkat ediyor. “Eskiden her şey güzeldi” cümlesini doğru bulmuyor.

Bazı şeyler daha zordu.

Bilgiye ulaşmak zordu.

İnsanlarla haberleşmek zordu.

Bir etkinliği öğrenmek bile bugünkü kadar kolay değildi.

Ama başka bir tarafıda varmış.

Bir yere gittiğinde insanların telefona değil birbirine daha çok baktığını hatırlıyor.

“Çünkü başka seçenek yoktu” diye ekliyor.

Bu konuda nostaljik davranıp teknoloji düşmanlığı yapmak istemiyor.

“Şimdi taksi çağırıyorum geliyor, haritadan adres buluyorum, arkadaşımı buluyorum. Bunları bırakmam” diyor.

Eski günlerden özlediği şey teknoloji eksikliği değil, bazı gecelerin daha spontane olması.

“Eskiden Etkinliği Afişten Öğrendiğimiz Oluyordu”

Bugün bir etkinliği sosyal medyada görüp saniyeler içinde ayrıntılarına ulaşabiliyoruz. Belgin eskiden bazı konserleri, partileri ve gösterileri afişlerden öğrendiklerini anlatıyor.

Bir arkadaş bir şey duyar.

Başkasına söyler.

Telefon edilir.

Plan böyle oluşur.

“Bazen yanlış bilgiyle gidiyorduk” diyor.

Ne gibi?

“Saat yanlış. Gün yanlış. Bir kere etkinlik haftaya imiş.”

Ne yaptınız?

“Madem çıktık başka yere gittik.”

Yine gecenin kendi kararını vermesi yani.

Saat 04.08: Gece Hayatının En Dürüst Sorusu Geldi

“Acıktın mı?”

Saat dört civarında gece hayatındaki bütün stil, müzik ve etkinlik konuşmaları önemini kaybediyor bazen.

Belgin acıkmıştı.

Ben de.

İkinci mekandan çıktığımızda yeni hedef artık müzik değil yemekti.

Belgin’in gece sonunda değişmeyen alışkanlığı sıcak bir şey yemek. Çok ağır yemek istemediğini söylüyor.

Beş dakika sonra söyledikleriyle bu iddia biraz çelişti ama üzerine gitmedim.

Sabaha Karşı Çorbacıda Rindane Muhabbetin Asıl Kısmı

Gece boyunca müzik vardı, kalabalık vardı, insanlar gelip gitti. Ama asıl uzun konuşma sabaha karşı küçük bir masada başladı.

Önümüzde sıcak çorba.

Makyaj biraz dağılmış.

Belgin’in saçları gecenin başındaki halinden daha farklı.

Küpelerden biri çantaya girmiş.

“Niye çıkardın?” diye sordum.

“Ağır geldi.”

İşte gece stilinin gerçek finali.

Bu saatte kimsenin kombin konuşacak enerjisi kalmamıştı.

“Sabaha karşı insanın bütün gösterişi azalıyor. Saç biraz bozulmuş, makyaj gitmiş, ayakkabı yoruyor. O saatten sonra sohbet güzelse gece güzeldir zaten.”

Belgin’e Göre İyi Bir Geceyi Mekan Değil İnsan Belirliyor

Çorba masasında bunu uzun uzun konuştuk.

Çok pahalı bir mekana gidebilirsin.

Müzik çok iyi olabilir.

Dekor harika olabilir.

Ama yanında anlaşamadığın insanlar varsa gecenin tadı çıkmıyor.

Tam terside mümkün.

Çok sıradan bir yerde oturup yıllarca hatırlayacağın bir gece yaşayabilirsin.

Belgin bunun için “masa enerjisi” diyor.

Biraz sosyal medya terimi gibi geldiğini söyledim.

“O zaman masa uyumu yaz” dedi.

O da akademik oldu.

Sonunda “iyi arkadaş” üzerinde anlaştık.

Belgin’e göre gece dışarı çıkarken arkadaş grubunda herkesin aynı şeyi istemesi gerekmiyor. Biri dans etmek ister, biri oturmak ister. Sorun birbirini zorlamak.

• Herkes aynı saatte eve dönmek zorunda değil.
• Dans etmek istemeyen kişiyi sürekli piste kaldırmaya çalışmamak lazım.
• Birisi yorulduysa bunu gecenin felaketi gibi görmemek gerekiyor.
• Mekan değiştirme kararını mümkünse ortak vermek iyi oluyor.
• Arkadaşın rahatsız olduğu bir durumda onu yalnız bırakmamak önemli.
• Ve gecenin sonunda herkesin güvenli şekilde eve dönmesini düşünmek gerekiyor.

Travesti Olarak Gece Hayatında Rahat Hissetmek

Belgin’le konuşmanın daha ciddi taraflarından biri burası oldu. Her mekanın kendisini aynı derecede rahat hissettirmediğini söylüyor.

Bir yere ilk defa gidecekse bazen daha önce giden arkadaşlarına soruyor. Mekanın ortamını, müşteri profilini ve yaklaşımını öğrenmek istiyor.

“Eğlenmeye gidiyorsam bütün gece gerilmek istemiyorum” diyor.

Ona göre iyi bir gece mekanı sadece dekor ve müzikten oluşmuyor. İnsanların birbirine karşı tavrı, çalışanların yaklaşımı ve kendini rahat hissedebilmekte deneyimin parçası.

“Bir mekanda rahat olamıyorsam müziğin ne kadar iyi olduğu önemli değil. İnsan eğlenmeye giderken kendini sürekli kontrol etmek istemiyor.”

Belgin yıllar içinde kendisini rahat hissettiği mekanları seçmeyi öğrendiğini söylüyor. Arkadaş tavsiyesi bu nedenle onun için hâlâ önemli.

Sabah Yaklaşırken Belgin’le Hızlı Gece Soruları

Saat ilerlediğinde uzun cevaplar zorlaşmaya başladı. O yüzden kısa sorulara geçtik.

Gecenin En Gereksiz Ama En Eğlenceli Tartışması

Çorbanın sonunda konu bir şekilde gecenin hangi saatte “sabah” sayıldığına geldi.

Belgin’e göre güneş doğmadan sabah değil.

Bana göre saat beşi geçtiyse sabah.

Telefon hava durumuna baktık.

Bu tartışmaya hiçbir katkı sağlamadı.

Yan masadaki biri istemeden konuşmaya dahil oldu ve “ezan okununca sabah” dedi.

Belgin kendisine destek çıktığını düşündü.

Ben aynı fikirde değildim.

Yaklaşık beş dakika boyunca hiçbir önemi olmayan bu konuyu tartıştık.

Rindane muhabbet biraz böyle bir şey galiba.

Konunun önemli olması gerekmiyor.

Konuşmanın güzel olması yeterli.

Şafak Sökerken Gece Birden Sessizleşti

Dışarı çıktığımızda gökyüzünün rengi değişmeye başlamıştı. Tam gündüz değil, gece de artık eskisi kadar karanlık değil.

Sokakta gece boyunca gördüğümüz kalabalıktan çok az insan kalmış.

Temizlik görevlileri çalışıyor.

Bir fırının ışıkları yanmış.

İlk servis araçlarından biri geçti.

Şehir bir taraftan uyurken başka taraftan uyanmaya başlıyor.

Belgin bu saatleri seviyor.

“Geceyle gündüz vardiya değiştiriyor” dedi.

Bu cümleyi özellikle not aldım.

“Sabaha karşı şehir biraz dürüst oluyor. Tabelalar sönüyor, kalabalık gidiyor, herkes evine dönüyor. Geceden geriye gerçekten ne kaldıysa o kalıyor.”

Peki Geceden Ne Kaldı?

Belgin’e bunu sordum.

Bir süre düşündü.

“Yorgunluk.”

Romantik cevap beklediğimi söyledim.

“Tamam, güzel sohbet ve yorgunluk.”

Biraz daha zorladım.

“Çorbayı da yaz.”

Belgin’in romantizmle ilişkisi sınırlı.

Ama aslında geceden kalan şeyler oldukça fazlaydı.

• Beklenenden uzun süren canlı müzik,
• plansız yapılan bir dans,
• iki mekan arasında gece yürüyüşü,
• yıllar sonra karşılaşılan bir tanıdık,
• telefonla çekilmiş birkaç bulanık fotoğraf,
• sabaha karşı yenilen yemek,
• ve konudan konuya geçen uzun bir muhabbet.

Travesti Belgin ile Sabaha Karşı Rindane Bir Muhabbetten Geriye

Travesti Belgin ile sabaha karşı rindane bir muhabbet diye başlayan bu gece aslında bize büyük bir gece hayatı reçetesi vermedi. Belgin’in zaten böyle bir iddiası yok.

Hangi mekana gidilmeli?

Hangi müzik dinlenmeli?

Ne giyilmeli?

Saat kaçta eve dönülmeli?

Bunların hiçbirine kesin cevap vermiyor.

Çünkü ona göre eğlence biraz insanın o günkü haline bağlı.

Bazen kalabalığın içine karışmak istiyorsun.

Bazen küçük bir masada oturmak.

Bir gece dans etmek iyi geliyor, başka bir gece iki arkadaş saatlerce konuşmak.

Belki rindane gece hayatı dediğimiz şeyde tam olarak bu. Eğlenmeyi bir görev listesine çevirmemek.

Sabah iyice aydınlanırken Belgin telefonundan araç çağırdı.

“Bir daha bu kadar geç kalmayacağım” dedi.

Gece boyunca duyduğum en inandırıcı olmayan cümle buydu.

“Haftaya etkinlik var” diye ekledi yaklaşık on saniye sonra.

Ne etkinliği?

“Bilmiyorum tam, arkadaş gönderdi. Bakacağım.”

Planlı mı?

“Şimdilik.”

Gülüyoruz.

Araç köşeden görünürken gecenin son sorusunu sordum.

“Bu geceyi tek kelimeyle anlat.”

Bir süre düşündü.

“Rindane yaz işte. O kadar kelimeyi boşuna mı öğrendik?”

Sonra arabaya bindi.

Şehir artık yavaş yavaş gündüze dönüyordu. Birkaç saat önce müzik dinlediğimiz yer kapanmış, sabah işe giden insanlar sokağa çıkmaya başlamıştı.

Gece bitmişti.

Muhabbet ise yazıya kaldı.

Travesti Belgin ile Sabaha Karşı Rindane Bir Muhabbet yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

Öyle planlanmış bir röportaj değildi bu. Hatta röportaj demek bile fazla resmi kaçıyor. Masaya oturduk, iki laf ettik, sonra iki lafın arkası geldi. Konu İstanbul oldu, insanlar oldu, eski meyhaneler, yeni mekanlar derken gece kendi yolunu buldu zaten.

İstanbul’da Bir Rum Meyhanesi Akşamı

İstanbul’da meyhane denildiği zaman herkesin kafasında başka görüntü oluşuyor. Kiminin aklına eski ahşap masalar gelir, kiminin aklına uzun uzun konuşulan geceler. Benim o akşam gördüğüm ise biraz daha karışıkdı. Eskiyle yeni birbirine girmiş, kimse de bundan rahatsız değil.

Karşımda oturan kişi bir ara gülerek, “İstanbul zaten biraz böyle değil mi, herşey birbirinin içine giriyor” dedi.

Haklıydı galiba.

Dışarı çıktığında birkaç sokak sonra bambaşka bir görüntüyle karşılaşıyorsun. Bir sokakta kalabalık var, ötekinde sessizlik. Bir yerde insanlar acele ediyor, biraz ileride masada oturanlar sanki saat hiç ilerlemiyormuş gibi konuşuyor.

“Ben İstanbul’u biraz masaya benzetiyorum. Herkes farklı bişey getiriyor önüne. Sonunda hepsi aynı masada duruyor ama hiç biri diğerine tam benzemiyor.”

Bunu söylediğinde masadakiler birkaç saniye sustu. Sonra biri “fazla felsefe yaptın” deyince kahkaha koptu. Zaten sohbetin güzel yanı buydu. Bir anda ciddi oluyor, hemen arkasından saçma sapan bir şakaya dönüyordu.

Sohbet Bir Yerden Sonra Kendiliğinden Açıldı

İlk başlarda klasik konular konuşuldu. İstanbul’un trafiği, havanın garipliği, mekanların eskisi gibi olup olmadığı filan. Sonra konu insanların birbirine yaklaşımına geldi.

Karşımdaki travesti arkadaşım çatalını tabağın kenarına bıraktı.

— İstanbul’da rahat mısın?

Biraz düşündü.

— Rahatlık neye göre? dedi. Burda insan kalabalığın içine karışabiliyor. Bazen iyi geliyor bu. Bazen de binlerce kişinin arasında tek başına hissediyorsun kendini.

Bu cümle biraz masada kaldı.

Sonra yan masadan sandalye çekme sesi geldi, garson tabakları topladı. Hayat devam etti yani.

— Peki seviyor musun İstanbul’u?

— Kızıyorum ama seviyorum. Ayrı bi mesele bu.

Güldü.

— Sabah küfür ediyorum trafiğine, akşam manzarasını görünce unutuyorum. İstanbul insanı böyle kandırıyor biraz.

“İnsan Bazen Sadece Dinlenmek İstiyor”

Sohbet ilerledikçe daha gündelik şeylerden bahsetmeye başladık. İş, arkadaşlıklar, sokakta karşılaşılan insanlar, sosyal medya ve hiç tanımadığın kişilerin senin hakkında çok kolay fikir sahibi olması.

— İnsanların bakışlarını çok fark ediyor musun? diye sordum.

— Eskiden daha fazla ediyordum.

Sonra bir süre düşündü.

— Şimdi yine fark ediyorum tabi. Ama her bakışa anlam yüklemiyorum. Çünkü o zaman eve varana kadar yorulursun. İnsan bazen sadece yürümek istiyor, kahvesini içmek istiyor, arkadaşlarıyla oturmak istiyor. Bu kadar basit aslında.

Bu sözün ardından konu bir anda saçlara geldi.

Nasıl geldi bilmiyorum.

Gerçek sohbet biraz böyle zaten. Bir dakika önce hayat üzerine konuşuyorsun, üç dakika sonra saç boyasının neden istediğin renk olmadığı tartışılıyor.

— Saç konusunda İstanbul’a güvenmiyorum ben, dedi.

— İstanbul’un ne suçu var?

— Herşeyin biraz suçu var bu şehirde.

Yine güldük.

Meyhane Sohbetinin Değişmeyen Tarafı

Bence böyle masaların en güzel tarafı konuşmanın bir programa bağlı olmaması. Telefon masada duruyor ama bir süre sonra kimse bakmıyor. Saat kaç olmuş, dışarıda kim nereye yetişmiş pek önemli gelmiyor.

Rum meyhanesi atmosferinin verdiği o eski İstanbul hissi de sohbeti farklılaştırıyor. Çok gösterişli olmadan, biraz sıcak ışık, biraz müzik, masaların birbirine yakın olması bile insanları konuşmaya itiyor sanki.

Karşımdaki arkadaşım da benzer bir şey söyledi:

“Ben çok süslü yerlerden ziyade konuşabildiğim yerleri seviyorum. Mekan güzel olabilir ama masadaki insanla iki kelime konuşamıyorsan bana ne yani.”

Bu cümle bana geceyi özetledi biraz.

Travesti Olmak Üzerine Konuşunca Hava Biraz Değişti

Konu doğal olarak bir noktada travesti yaşamına geldi. Özellikle İstanbul gibi çok büyük bir şehirde gündelik hayatın nasıl olduğu üzerine konuştuk.

— Sence İstanbul daha mı kolay?

— Kolay diyemem.

— Neden?

— Çünkü büyük şehir olmak herşeyi çözmüyor. Ama insanın kendine benzeyen insanları bulma ihtimali daha fazla. Arkadaş çevresi kuruyorsun, sevdiğin mekanları öğreniyorsun. Bir süre sonra kendi İstanbul’un oluşuyor.

“Kendi İstanbul’un” sözü hoşuma gitti.

Çünkü gerçekten herkesin yaşadığı İstanbul başka. Aynı sokaktan iki kişi geçiyor, ikisinin hatırladığı şey tamamen farklı olabiliyor.

İstanbul Gecesinin Küçük Ayrıntıları

Sohbet devam ederken dışarıdaki hareket de azalmadı. Arada kapı açılıyor, içeri serin hava geliyor. Birileri giriyor, birileri hesabı isteyip kalkıyor.

Masamızda ise zaman biraz yavaşlamış gibi.

Konuşulan konuların hepsini sıralamak zor ama aklımda kalanları şöyle toparlayabilirim:

• İstanbul’da arkadaş edinmenin hem kolay hem zor olması,
• eski meyhane kültürünün neden hala sevildiği,
• insanların sosyal medyada başka, gerçek hayatta başka davranması,
• travesti bireylere karşı gereksiz önyargılar,
• gece dışarı çıkarken mekan seçiminin önemi,
• İstanbul’un bitmeyen kalabalığı,
• ve nedense gece yarısına doğru açılan eski şarkılar konusu.

Liste böyle yazınca ciddi görünüyor ama masada hiç ciddi değildi aslında. Cümleler yarım kalıyor, biri diğerinin sözünü kesiyor, “dur bak sana bişey anlatacam” diye başka konu açılıyor.

Soru Cevap: Masada Kalan Kısa Sohbetler

Bir Kahkaha Bazen Uzun Cümleden Daha Fazla Şey Anlatıyor

Gecenin ilerleyen saatlerinde sohbet daha rahat hale geldi. İlk baştaki soru cevap hali tamamen kayboldu. Artık kimse kimseye röportaj yapmıyordu. Çocukluk anıları, kötü saç kesimleri, eski sevgililerin komik huyları, arkadaşların unutulmayan lafları…

Bir ara öyle bir kahkaha koptu ki yan masadakiler dönüp baktı.

Niye güldüğümüzü şimdi tam hatırlamıyorum bile.

Belkide iyi bir gecenin ölçüsü biraz budur. O anda çok komik gelen şey ertesi gün anlatınca hiç komik gelmez. Çünkü mesele şaka değildir, masadaki havadır.

— Yazacaksan bunuda yaz, dedi.

— Neyi?

— Travestiler sürekli dramatik hayat konuşmuyor. Bizde saçma şeylere gülüyoruz yani.

— Onu kesin yazıyorum.

— Bak düzgün yaz ama.

İronik olan şu ki düzgün yazmadım biraz.

Önyargı Masaya Oturunca Biraz Küçülüyor

İnsan tanımadığı birisi hakkında çok kolay fikir üretiyor. Uzaktan bakınca herkes birbirini bir kelimeyle tanımlamaya çalışıyor. Ama aynı masaya oturduğunda işler değişiyor.

Çünkü karşında artık bir etiket değil insan var.

Neye güldüğünü görüyorsun. Neye kızdığını, hangi şarkıda bir anda sustuğunu, çayı nasıl içtiğini bile fark ediyorsun.

Belki de İstanbul travesti sohbetleri gibi konuların en doğal tarafı burada ortaya çıkıyor. Büyük büyük cümleler kurmak yerine normal hayatı konuşmak.

İşini.

Arkadaşını.

Akşam ne yiyeceğini.

Hafta sonu nereye gideceğini.

Bir insanı sadece kimliği üzerinden değil, bütün hayatıyla görebilmek yani.

Gece Biterken İstanbul Hala Uyanıktı

Hesap istendiğinde saatin ne kadar ilerlediğini o zaman fark ettik. Dışarı çıktığımızda sokak tamamen boş değildi. İstanbul’da zaten tam boş sokak bulmak bazen zor.

Kapının önünde birkaç dakika daha durduk.

“Şimdi eve gidip uyuyacak mısın?” dedim.

“Yok,” dedi.

“Ne yapacaksın?”

“Eve gidip iki saat telefonla uğraşıp sonra niye uyumadım diye kendime kızacam.”

Bu cevap gecenin en gerçek cevabı olabilir.

Sonra herkes kendi tarafına yürüdü.

Arkamda meyhanenin sesi kaldı. Önümde İstanbul.

Rum Meyhanesinde Sımsıcak Travesti Sohbetinden Geriye Ne Kaldı?

Aslında bu geceden büyük bir sonuç çıkarmaya gerek yok. Her sohbetin sonunda hayat dersi olması gerekmiyor zaten. Bazen güzel bir masa, samimi birkaç insan ve uzayıp giden konuşmalar yeterli oluyor.

Rum meyhanesinde sımsıcak travesti sohbeti benim için biraz böyle kaldı aklımda. İstanbul’un kalabalığından birkaç saatliğine uzaklaşmadan, tam tersine onun ortasında ama kendi küçük masamızın içinde.

Bir tarafta eski meyhane havası, bir tarafta bugünün İstanbul’u. Arada kahkaha. Arada ciddi meseleler. Sonra yeniden gülme.

Hayat gibi biraz dağınık.

Belki güzel olanıda bu.

“İstanbul’u sevmek kolay değil ama bırakmakta kolay değil. İnsan bazen şehre değil, şehirde biriktirdiği masalara bağlanıyor.”

Kısa Sık Sorulan Sorular

Gecenin sonunda aklımda kalan en belirgin şey ne yemekti ne mekanın dekoru. Sohbetti. Plansız, bazen yarım cümleli, bazen gereksiz yere uzayan, bazen bir anda kahkahaya dönüşen sohbet.

İstanbul’da bazı geceler böyle oluyor işte. Eve döndüğünde “ne yaptık bu gece” diye düşünüyorsun. Çok büyük bişey yapmamışsın aslında. Oturmuşsun, konuşmuşsun.

Ama iyi konuşmuşsun.

Sanırım yetiyorda.

İlk notumu ne zaman aldığımı tam hatırlamıyorum. Masaya oturduğumuzda aslında birşey yazmak gibi niyetimde yoktu. Telefonu kenara bırakmıştım. Sonra sohbet ilerleyince bazı cümleler hoşuma gitti, unutmayayım diye kısa kısa yazmaya başladım.

Karşımda oturan arkadaşım bunu fark etti.

— Ne yazıyorsun sen?

“Hiç, aklıma gelenleri.”

— Benim söylediklerimi yazma sonra rezil olmayalım.

“O zaman düzgün şeyler söyle.”

— O biraz zor işte.

Gülmeye başladık.

Belkide gecenin havasını anlatan ilk konuşma buydu. Kimse çok ciddi olmaya çalışmıyordu. Ama işin ilginç tarafı, insan ciddi olmaya çalışmayınca bazen daha ciddi şeyler anlatıyor.

“Senin İstanbul’un neresi?” diye sordum.

Bir süre cevap vermedi.

— Tek bir yer söyleyemem.

“Niye?”

— Çünkü dönem dönem değişiyor. Bi ara Beyoğlu’ydu mesela. Sonra çok kalabalık gelmeye başladı. Başka yerlere kaçtım. İnsan nerde kendini rahat hissederse biraz orası oluyor işte.

Sonra masanın üstündeki tabağa uzandı.

— Ama yemek varsa her yere alışırım.

Ciddi başlayan konuşma yine dağıldı.

Ben not almaya devam ettim.

Bir ara yan masada doğum günü kutlanmaya başladı. Alkış sesi geldi. Bizde alkışladık, kimi alkışladığımızı bilmiyorduk.

— Bak İstanbul’un güzel tarafı bu, dedi.

“Ne?”

— Tanımadığın insanın doğum gününü kutluyorsun.

“Beş dakika sonra unutacaksın ama.”

— Olsun beş dakika mutlu olduk işte.

Bu cümleyi özellikle yazdım.

Çünkü biraz basit ama güzeldi.

Beş dakika mutlu olmakta sonuçta mutluluk.

Bir noktada “travesti olmakla ilgili sana en saçma sorulan soru neydi?” diye sordum.

Güldü.

— Çok var, hangisini seçeyim?

“En saçmasını.”

— İnsanların bazıları seni görünce hayat hikayeni anlatmak zorundaymışsın gibi davranıyor. Daha merhaba demeden soru başlıyor. Ben bazen diyorum önce bi çay içelim sonra hayatımı anlatırım.

“Anlatıyor musun sonra?”

— Yok.

“Niye?”

— Çay bitiyor çünkü.

Yine kahkaha.

Aslında sohbet boyunca dikkatimi çeken şeylerden biride buydu. Ciddi bir konu geldiğinde bile mutlaka içinden komik bir taraf çıkarıyordu.

“Bu savunma şekli mi?” diye sordum.

— Ne savunması?

“Herşeye gülmenin.”

Biraz düşündü.

— Olabilir. Ama ben gerçekten komik buluyorum bazı şeyleri. İnsan herşeyi kafasına takarsa İstanbul’da zaten yaşayamaz.

Sonra geçmiş yıllardan konuşuldu.

Eski İstanbul geceleri.

Eskiden gidilen mekanlar.

Artık kapanmış yerler.

İsimleri unutulan insanlar.

“Eskiden daha mı güzeldi?” dedim.

— İnsan geçmişi hep güzel hatırlıyor.

“Yani değildi?”

— Güzel tarafları vardı tabi ama kötü taraflarını unutuyoruz. Beş sene sonra bugünüde özleyeceğiz muhtemelen.

Bu kez kimse gülmedi.

Masada bir kaç saniye sessizlik oldu.

Sonra birisi “ben bugünkü hesabı beş sene sonra kesin özlemem” dedi.

Yine dağıldı herşey.

Bu son cümle uzun süre aklımda kaldı.

“Alışmak değil, nasıl davranacağını öğrenmek.”

Sanırım arada büyük fark var.

Sohbetin o bölümünde masanın havası biraz daha ciddi olmuştu. Ama çok sürmedi.

Garson gelip birşey sordu.

Kimse anlamadı.

Herkes birbirine baktı.

Sonra biri “evet” dedi.

Garson gitti.

“Neye evet dedin?”

— Bilmiyorum.

Beş dakika sonra masaya yeni bir tabak geldi.

“Demek buna evet demişsin.”

— Güzel bişeye evet demişim en azından.

“Arkadaşlık konusunda seçici misin?” diye sordum.

— Artık evet.

“Eskiden?”

— Eskiden herkesle arkadaş olabileceğimi sanıyordum.

“Şimdi ne düşünüyorsun?”

— Herkesle tanışabilirsin ama herkesle arkadaş olamazsın.

Bu biraz klişe bir cümle gibi geldi ilk duyduğumda ama anlatmaya devam edince daha anlamlı oldu.

— Arkadaş dediğin yanında rahat olduğun insan. Sürekli ne söyleyeceğini hesaplamıyorsan, sessiz kaldığında rahatsız olmuyorsan güzel. Her dakika konuşmak gerekmiyor yani.

“Şu an sessiz kalsak?”

— Sen not alırsın yine, rahat durmazsın.

Haklıydı.

Bir ara konu sosyal medyaya geldi.

“Çok kullanıyor musun?”

— Gereğinden fazla.

“Neden?”

— Bilmiyorum. Herkes neden kullanıyorsa. Bakıyorsun işte kim nereye gitmiş, kim ne yemiş, kim kiminle kavga etmiş.

“İnsanları yoruyor mu?”

— Beni bazen yoruyor. Çünkü herkes çok mutlu gibi görünüyor. Sonra gerçek hayatta konuşuyorsun kimsenin hayatı o kadar mükemmel değil.

“Sen mutlu görünmeye çalışıyor musun?”

— Güzel çıktığım fotoğrafı koyuyorum tabi, kötü çıktığımı niye koyayım?

Bu cevaba itiraz edecek kimse çıkmadı.

Sonrada masadaki herkes telefonundan en kötü çıktığı fotoğrafı göstermeye başladı.

Nasıl o konuya geldik oda ayrı mesele.

Bu bölüm biraz daha sessiz geçti.

Çünkü herkesin söyleyecek bir şeyi vardı ama galiba kimse çok uzatmak istemedi.

Sonra İstanbul’un hangi yakasının daha güzel olduğu tartışması başladı.

Ve bütün duygusallık yaklaşık otuz saniyede bitti.

— Avrupa Yakası.

“Neye göre?”

— Bana göre.

“Bu nasıl gerekçe?”

— Ben söylediysem yeterli gerekçe.

Masada itiraz eden oldu.

Tartışma çıktı ama ciddi değil.

Herkes kendi sevdiği tarafı savunuyor.

Birisi ulaşım dedi, birisi manzara dedi, öbürü yemek dedi.

Sonuç yine yok.

İstanbul tartışmalarının çoğu zaten sonuçlanmıyor.

Bunu söyledikten sonra konu bir süre arkadaşlıklardan devam etti.

Travesti çevresinde dayanışma olup olmadığını sordum.

— Var tabi, ama herkes aynı değil. Bizide tek tip sanıyor insanlar bazen. Herkesin karakteri başka, düşüncesi başka. Kimisiyle çok iyi anlaşırsın kimisiyle hiç anlaşamazsın. Normal yani.

“Dışardan bakınca daha farklı mı görünüyor?”

— Dışardan herkes birbirini basitleştiriyor zaten. Tanımadığı şeyi bir kutuya koymak kolay geliyor.

Bu cümleyi yazarken bana baktı.

— Çok ciddi yazma ama.

“Niye?”

— Sonra beni filozof sanacaklar.

“Belki öylesindir.”

— Yok, hesabı görünce bütün felsefem bitiyor.

Gece ilerledikçe meyhanenin sesi biraz değişti.

İlk geldiğimizde daha fazla tabak çatal sesi vardı. Sonra müzik daha belirgin gelmeye başladı. Bazı masalar kalkmış, bazıları hala oturuyordu.

Bizde kalkmayı konuşuyoruz ama kimse kalkmıyor.

“Hadi gidelim” deniyor.

Sonra yeni konu açılıyor.

On dakika geçiyor.

Yine “hadi kalkalım” deniyor.

Yine kalkılmıyor.

Bu yaklaşık üç dört kere tekrarlandı.

— Meyhaneden kalkmak zaten ayrı bi organizasyon, dedi.

Gerçekten öyleymiş.

Son notumu mekandan çıktıktan sonra yazdım.

Sokakta yürürken hava içeriden daha serindi. Birkaç kişi kapının önünde konuşuyordu. Bizim masadakilerden bazıları taksi bakıyor, bazıları hala konuşmaya devam ediyordu.

Sohbet masada bitmemişti yani.

Kapının önüne taşmıştı.

Birisi “yarın erken kalkacam” dedi.

Kimse inanmadı.

“Saat kaçta?” diye sordular.

“Sekiz.”

Kahkaha çıktı.

Niye güldük bilmiyorum çünkü insan sekizde kalkabilir sonuçta.

Ama o anda komik geldi.

“İnsan bazen çok bişey istemiyor aslında. Rahat oturacağı bi masa, sevdiği iki insan, konuşurken saate bakmayacağı bir akşam. Gerisi zaten bir şekilde oluyor.”

Defterdeki son satır ise çok kısa.

“Güzel geceydi. Biraz fazla konuştuk ama olsun.”

Altınada saati yazmışım.

Neden yazdım hiç bilmiyorum.

Rum Meyhanesinde Sımsıcak Travesti Sohbeti yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

Beşiktaş Trans Serra ile Şehrin Hengâmesi başlıklı söyleşimiz de tam olarak bu hareketliliğin ortasında başlıyor. Serra ile Beşiktaş sokaklarını, İstanbul’da gündelik hayatı, trans bir kadın olarak şehirle kurduğu bağı, arkadaşlıklarını, vapur yolculuklarını ve kalabalığın içerisinde kendisine ait küçük bir sükûnet alanı oluşturmanın yollarını konuştuk.

Serra’yla buluştuğumuzda Beşiktaş oldukça hareketli. İnsanlar farklı yönlere ilerliyor, araç sesleri konuşmalara karışıyor ve uzaktan vapur sesleri duyuluyor. Serra çevresine bakıp gülerek daha ilk dakikada söyleşinin başlığını yorumluyor:

Serra: “Hengâme diyorsanız doğru yere gelmişsiniz. Beşiktaş’ın sakin hâlini yakalamak biraz zor.”

Trans Serra’nın Beşiktaş’la İlk Tanışıklığı

– Beşiktaş’la arandaki ilişki nasıl başladı?

Serra: Çok özel bir başlangıç hikâyem yok aslında. Arkadaşlarla buluşa buluşa alıştım. Bir noktadan sonra İstanbul’da “Nerede buluşalım?” sorusunun cevaplarından biri otomatik olarak Beşiktaş oluyor.

– Neden?

Serra: Ulaşım kolay, yapacak bir şey buluyorsun ve bir plan bozulduğunda hemen başka bir şey çıkıyor. Bir yerde oturamazsan yürüyorsun. Yürümekten sıkılırsan deniz tarafına geçiyorsun.

– Kalabalık rahatsız etmiyor mu?

Serra: Bazen ediyor. Hatta bazı günler çok ediyor. Ama garip olan şu; birkaç hafta gelmeyince bu kez özlüyorum.

“Beşiktaş’ın kalabalığından şikâyet edip sonra yine Beşiktaş’ta buluşuyorsanız sanırım artık semtle aranızda bir bağ kurulmuştur.”

İstanbul İnsana Acele Etmeyi mi Öğretiyor?

Serra’nın şehirle ilgili en ilginç tespitlerinden biri yürüyüş temposu üzerine.

– İstanbul’un seni değiştirdiğini düşünüyor musun?

Serra: Kesinlikle. Mesela çok hızlı yürüyorum.

– Her yere geç mi kalıyorsun?

Serra: Hayır, komik tarafı o. Acelem olmadığı zaman da hızlı yürüyorum.

– Neden?

Serra: İstanbul öğretiyor herhalde. Çevrendeki herkes hızlı yürüyünce sen de hızlanıyorsun. Başka şehre gittiğim zaman fark ediyorum. İnsanlar normal normal yürüyor, ben sanki beş dakika sonra vapur kalkacakmış gibi gidiyorum.

Vapur Yolculuğu: Hengâmeden Sükûnete Geçiş

Beşiktaş konuşulurken vapurdan söz etmemek mümkün değil. Serra’nın şehir içerisindeki favori ulaşım aracı da vapur.

– Vapur mu, metro mu?

Serra: Hiç düşünmeden vapur.

– Metro bazen daha hızlı.

Serra: Biliyorum ama her şeyi hızla ölçmek istemiyorum. Metroda bir yere gidiyorum. Vapurda ise bir yere giderken biraz da dinleniyorum.

– Boğaz’ı mı izliyorsun?

Serra: Evet ama bütün yol boyunca romantik romantik dışarı baktığımı söylemeyeceğim. Telefonuma da bakıyorum. Yine de birkaç dakika telefonu bırakıp dışarı bakıyorum.

“Trans Kimliğim Benim Bir Parçam, Fakat Tek Hikâyem Değil”

Sohbet doğal olarak Serra’nın trans bir kadın olarak İstanbul’daki gündelik deneyimlerine geliyor.

– İnsanların seni tanırken ilk olarak trans kimliğine odaklanması rahatsız ediyor mu?

Serra: Bazen ediyor. Çünkü trans olduğumu gizlemiyorum. Bu benim hayatımın gerçeklerinden biri. Ama biri beni sadece bunun üzerinden tanımladığında bütün diğer özelliklerim görünmez oluyor.

– İnsanların merakı?

Serra: Merak normal. Hepimiz birbirimizi merak ediyoruz. Ama merakın da sınırı var.

– Nasıl bir sınır?

Serra: Yeni tanıştığınız başka bir insana sormayacağınız kadar özel soruları bana da sormayın. Bence çok karmaşık bir mesele değil.

“Trans olmam hayatımın gerçek bir parçası. Ama hangi müziği dinlediğim, kimlerle arkadaş olduğum, nelerden korktuğum ve neye güldüğüm de beni anlatıyor.”

Serra’yı Tanımak İçin Sorulabilecek Başka Sorular

• İstanbul’daki favori semtin neresi?
• En son hangi şarkıyı tekrar tekrar dinledin?
• Kahve mi, çay mı?
• Kalabalık mı, sakinlik mi?
• Vapurda nerede oturmayı seversin?
• Planlı buluşma mı, spontane kahve mi?
• Gece yürüyüşü mü, gündüz gezisi mi?
• Eski sokaklar mı, modern caddeler mi?

Beşiktaş’ın Kalabalığında Bakışlarla Yaşamak

– Kalabalıkta insanların sana baktığını düşünüyor musun?

Serra: Bazen fark ediyorum. Eskiden çok daha fazla fark ediyordum.

– Neden?

Serra: Çünkü sürekli kontrol ediyordum. Biri karşıdan geliyor, “Bana baktı mı?” diye düşünüyorsun. Sonra başka biri geliyor. Bir süre sonra yürümüyorsun, çevrendeki insanların yüzlerini analiz ediyorsun.

– Yorucu olmalı.

Serra: Çok. Sonra şunu fark ettim: Ben kendi günümü yaşamak yerine tanımadığım insanların ne düşündüğünü çözmeye çalışıyorum.

– Şimdi?

Serra: Şimdi mümkün olduğunca yürüyüp gidiyorum. Tabii ki bazen insan etkileniyor. Ama herkesin düşüncesini kontrol etmek mümkün değil.

Beşiktaş Çarşısının Küçük Teferruatları

Serra’nın Beşiktaş sevgisinin bir kısmı herkesin hemen dikkat etmediği ayrıntılardan geliyor.

Eski apartmanların üst katlarına bakmayı seviyor.

– İnsanlar vitrinlere bakarken sen neden yukarı bakıyorsun?

Serra: Çünkü İstanbul’un başka bir katmanı orada. Aşağıda yeni bir dükkân görüyorsunuz, hemen üzerinde belki onlarca yıllık bir balkon var.

– Fotoğraflıyor musun?

Serra: Evet. Telefonumda gereğinden fazla pencere ve balkon fotoğrafı var.

– Paylaşıyor musun?

Serra: Çoğunu hayır. Kendim için çekiyorum.

Kalabalığın Ortasında Münferit Hikâyeler

Münferit kelimesi tek, ayrı veya kendi başına olan anlamlarında kullanılıyor.

Beşiktaş’ın kalabalığına uzaktan bakıldığında herkes tek bir büyük insan topluluğu gibi görünebilir. Biraz dikkat edildiğinde ise her kişinin başka bir yere gittiği ve başka bir hikâye taşıdığı fark ediliyor.

– İnsanları izler misin?

Serra: Evet. Özellikle bir yerde tek başıma oturuyorsam.

– Hikâyelerini tahmin ediyor musun?

Serra: Bazen. Mesela biri elinde çiçekle hızlı hızlı yürüyor. “Acaba ilk buluşmaya mı gidiyor?” diye düşünüyorum.

– Belki çiçek kendisine.

Serra: İşte o ihtimal daha güzel. (Gülüyor.)

“Kalabalığa uzaktan baktığınızda herkes aynı görünüyor. Biraz yaklaşınca her insanın başka bir yere yetiştiğini fark ediyorsunuz.”

Bir Kahvenin Başında Uzayan Hasbihal

Serra arkadaşlarıyla uzun sohbetleri sevdiğini anlatıyor. Üstelik bu sohbetlerin çoğu önceden planlanmış değil.

– Arkadaşlarınla buluştuğunda program yapar mısınız?

Serra: Yapıyoruz ama genellikle uymuyoruz.

– Nasıl?

Serra: “Bir kahve içer kalkarız” diyoruz. Üç saat sonra hâlâ aynı masadayız.

– Üç saat ne konuşuyorsunuz?

Serra: Her şeyi. Günün nasıl geçtiğinden başlayıp on yıl önce yaşadığımız saçma bir olaya kadar gidiyoruz.

Sosyal Medyadaki Serra ile Gerçek Hayattaki Serra

– Sosyal medyada kendini çok gösteriyor musun?

Serra: Dönem dönem. Bazen sürekli paylaşım yapıyorum, bazen haftalarca hiçbir şey paylaşmıyorum.

– Sosyal medyadaki görüntümüz ne kadar gerçek?

Serra: Gerçek ama eksik.

– Nasıl?

Serra: Güzel çıktığın fotoğrafı seçiyorsun. Kötü olanı siliyorsun. Güzel bir kahveyi paylaşıyorsun ama sabah otobüsü kaçırdığını paylaşmıyorsun.

– Yani sahte değil?

Serra: Sahte demem. Seçilmiş diyelim. Bir filmin fragmanı gibi.

Beşiktaş Trans Serra’nın Müzik Listesi

– Beşiktaş’ta yürürken müzik dinliyor musun?

Serra: Çoğu zaman.

– Ne dinliyorsun?

Serra: Ruh hâlime göre çok değişiyor. Bazen hareketli bir şarkı açıyorum, bazen eski Türkçe şarkılar.

– Eski şarkıları neden seviyorsun?

Serra: Çünkü müzik hafızayı açıyor. Yıllardır dinlemediğin bir şarkı geliyor ve bir anda eski bir arkadaşını veya gittiğin bir yeri hatırlıyorsun.

• Beşiktaş’ta yürürken: Hareketli parçalar,
• Vapurda: Daha sakin müzikler,
• Hazırlanırken: Pop,
• Gece eve dönerken: Nostaljik şarkılar,
• Çalışırken: Sözsüz veya düşük tempolu müzik.

Serra’nın Az Kullanılan Kelimelerle Beşiktaş Sözlüğü

Sohbetin biraz daha eğlenceli bölümünde Serra’ya bugün günlük konuşmalarda daha az karşılaştığımız bazı Türkçe kelimeleri söylüyor ve bunları Beşiktaş’taki bir görüntüyle eşleştirmesini istiyoruz.

Serra’ya Kısa Kısa: Düşünmeden Cevapla

Geçmişteki Serra Bugünkü Serra’yı Görseydi

– On yıl önceki Serra bugün karşında otursaydı ne düşünürdü?

Serra soruyu duyunca birkaç saniye sessiz kalıyor.

Serra: Daha sakin olduğuma şaşırırdı.

– Eskiden sakin değil miydin?

Serra: Değildim. Her şeyi çok fazla düşünüyordum. İnsanların ne düşündüğünü, gelecekte ne olacağını, doğru karar verip vermediğimi…

– Şimdi düşünmüyor musun?

Serra: Düşünüyorum tabii. Ama her sorunun cevabını bugün bulmam gerekmediğini öğrendim.

– Geçmişteki kendine ne söylerdin?

Serra: “Biraz sakin ol. Her şey bugün çözülmek zorunda değil.” derdim.

“Büyüdükçe bütün cevapları bulmadım. Sadece bazı soruların cevabını hemen bulmak zorunda olmadığımı öğrendim.”

İstanbul’dan Gitmek mi, İstanbul’a Alışmak mı?

– İstanbul’dan gitmeyi düşündün mü?

Serra: İstanbul’da yaşayıp bunu hiç düşünmemiş insan var mı? (Gülüyor.)

– Ciddi anlamda?

Serra: Oldu. Daha sakin bir şehirde yaşamak nasıl olur diye düşündüm.

– Neden gitmedin?

Serra: Çünkü burada kurduğum bir hayat var. Arkadaşlarım, alışkanlıklarım, bildiğim sokaklar…

– Ayrılsan en çok neyi özlersin?

Serra: Vapuru. Kesinlikle.

Son Soru: Beşiktaş Bir İnsan Olsaydı Serra’ya Ne Söylerdi?

Söyleşinin sonunda Serra’ya biraz alışılmadık bir soru soruyoruz.

– Beşiktaş bir insan olsaydı ve sana tek cümle söyleyebilseydi ne derdi?

Serra: “Hızlı ol, vapuru kaçıracaksın.”

Gülüyoruz.

– Biraz daha ciddi cevap?

Serra etrafındaki kalabalığa bakıyor.

Serra: “Kalabalığımın içerisinde kaybolmak zorunda değilsin.” derdi sanırım.

– Neden?

Serra: İstanbul çok büyük. Ama bir süre sonra herkes kendi küçük İstanbul’unu oluşturuyor. Sevdiğin birkaç sokak, birkaç insan, birkaç kafe, birkaç manzara… Sonra milyonluk şehir senin küçük haritana dönüşüyor.

“İstanbul’un tamamını anlamaya çalışmayı bıraktım. Kendi küçük İstanbul’umu biliyorum; bana o yetiyor.”

Beşiktaş Trans Serra ile Şehrin Hengâmesinden Geriye Kalan

Beşiktaş Trans Serra ile Şehrin Hengâmesi başlığıyla başlayan sohbetimiz, Beşiktaş’ın kalabalığından İstanbul’da birey olmanın küçük ayrıntılarına uzanıyor.

Vapurdan konuşuyoruz.

Arkadaşlıklardan…

Eski apartmanlardan…

Müzikten…

Kalabalıktan…

Trans bir kadın olarak şehirde görünür olmaktan ve yıllar içerisinde insanların bakışlarına karşı değişen yaklaşımından…

Fakat söyleşinin sonunda Serra’yı yalnızca tek bir kimlikle değil, küçük alışkanlıklarıyla tanıyoruz.

Vapuru metrodan daha çok seven, eski balkonların fotoğrafını çeken, arkadaşlarıyla bir kahve içmek için buluşup üç saat sohbet eden, İstanbul’dan zaman zaman şikâyet edip yine de onu özleyeceğini bilen bir kadın.

Şehrin hengâmesi içerisinde Serra’nın hikâyesi de diğer milyonlarca hikâye gibi münferit.

Ama aynı zamanda İstanbul’u paylaşan herkesinki kadar müşterek.

Hengâme Devam Ederken…

Söyleşi bittikten sonra Beşiktaş’ın hareketi devam ediyor.

Vapur yanaşıyor.

İnsanlar iniyor.

Başka insanlar biniyor.

Birileri arkadaşını karşılıyor.

Birileri aceleyle telefonda konuşuyor.

Kahve alanlar, yürüyenler, bekleyenler ve sokak aralarına dağılanlar…

Serra çevresine bakıyor ve gülümsüyor.

“İşte hengâme tam olarak bu.”

Fakat biraz dikkat edildiğinde hengâmenin içerisinde yalnızca gürültü olmadığı görülüyor.

Her insan başka bir hikâye taşıyor.

Her sokakta başka bir hatıra birikiyor.

Ve milyonlarca insanın aynı anda hareket ettiği İstanbul’da herkes kendisine ait küçücük bir güzergâh oluşturuyor.

Beşiktaş Trans Serra ile Şehrin Hengâmesi yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.

Trans Eda’dan adaptif yaşam tarzı yaklaşımı da tam olarak bu düşüncenin çevresinde şekillenir. Buradaki adaptif kelimesi yalnızca değişen şartlara ayak uydurmayı değil, kişinin hayatını kendi gerçekliğine göre yeniden düzenlemesini anlatır. İnsanların beklentileri, toplumun kalıpları veya geçmişte verilmiş kararlar her zaman bugünkü ihtiyaçlarla örtüşmeyebilir. Böyle zamanlarda önemli olan, kişinin kendi sesini yeniden duyabilmesidir.

Adaptif bir hayat yaşayan insan, değişimden kaçmak yerine değişimi anlamaya çalışır. Gerektiğinde günlük alışkanlıklarını yeniler, ilişkilerini gözden geçirir, kendisine iyi gelmeyen ortamlardan uzaklaşır ve daha huzurlu bir düzen oluşturur. Bu yaşam biçiminde kusursuz olmak değil, kendine uygun olanı bulmak önemlidir.

Adaptif Yaşam Tarzı Ne Anlama Gelir?

Adaptif yaşam tarzı, en basit ifadeyle insanın hayatında karşılaştığı yeni koşullara sağlıklı ve esnek biçimde uyum sağlayabilmesidir. Fakat bu tanım yalnızca iş, eğitim veya şehir değişiklikleriyle sınırlı değildir. Kişinin kimliğini tanıması, çevresindeki insanlarla kurduğu iletişimi değiştirmesi, yaşam alanını yeniden düzenlemesi ve kendisini daha özgür ifade etmeye başlaması da adaptif yaşamın bir parçasıdır.

Bazı insanlar için adaptasyon, yeni bir çalışma düzenine alışmak anlamına gelirken bazıları için sosyal çevresini yeniden oluşturmak olabilir. Bir başkası için ise adaptif yaşam, yıllardır bastırdığı duygularını fark etmek ve kendisine daha dürüst davranmak anlamına gelebilir.

“Uyum sağlamak, başkalarına benzemek değildir. Uyum sağlamak, değişen şartlar içinde kendin olarak kalabilmenin yeni yollarını bulmaktır.”

Trans Eda’nın bakış açısıyla adaptif yaşam tarzı, insanın hayatını dışarıdan gelen tek bir kurala göre değil, kendi deneyimlerine göre şekillendirmesini ifade eder. Çünkü herkesin yaşam yolculuğu, ihtiyaçları ve dayanıklılık biçimi birbirinden farklıdır.

Kendini Tanımak Adaptif Yaşamın İlk Adımıdır

İnsan kendisini tanımadan hayatını kendisine göre düzenleyemez. Nelerin huzur verdiğini, hangi ortamların yorucu olduğunu, kimlerle birlikteyken rahat hissettiğini ve hangi durumlarda kendisini baskı altında gördüğünü fark etmek gerekir.

Kendini tanımak yalnızca sevilen şeyleri bilmek değildir. Aynı zamanda sınırları, hassasiyetleri ve değişime ihtiyaç duyulan alanları görebilmektir. İnsan bazen uzun yıllar boyunca kendisine uygun olmayan bir yaşam biçimini sürdürebilir. Bunun nedeni alışkanlık, çevre baskısı veya yalnız kalma korkusu olabilir.

Adaptif yaşam tarzında kişi kendisine şu soruları sorabilir:

• Günlük hayatımda beni en çok ne yoruyor?
• Hangi ortamlarda kendimi daha rahat ifade ediyorum?
• Başkalarını memnun etmek için hangi ihtiyaçlarımı erteliyorum?
• Hayatımdaki hangi alışkanlıklar artık bana hizmet etmiyor?
• Kendimi daha güvende ve huzurlu hissetmek için neyi değiştirebilirim?

Bu soruların cevapları hemen ortaya çıkmayabilir. Adaptif yaşam, bir günde tamamlanan bir değişim değildir. Zaman içinde gelişen, deneme yanılma yoluyla olgunlaşan kişisel bir süreçtir.

Değişime Direnmek Yerine Değişimi Yönetmek

Değişim çoğu insan için belirsizlik anlamına gelir. Bilinen bir düzen, yeterince iyi olmasa bile güvenli görünebilir. Yeni bir adım atmak ise kişinin kontrolünü kaybettiği hissine kapılmasına neden olabilir. Bu nedenle insanlar kendilerini mutsuz eden düzenlerde bile uzun süre kalabilirler.

Adaptif yaşam tarzı, değişimin tamamen kontrol edilemeyeceğini kabul eder. Ancak kişi, değişim karşısında nasıl davranacağını ve hangi adımları atacağını seçebilir. Bu da insanın kendisini daha güçlü hissetmesini sağlar.

Değişimi yönetmenin temelinde küçük ve uygulanabilir adımlar vardır. Bir anda bütün hayatı değiştirmek yerine, günlük düzen içindeki belirli noktaları yenilemek daha sürdürülebilir olabilir.

1. Değişmesi gereken alanı açık biçimde belirlemek
2. Ulaşılabilir ve gerçekçi bir hedef oluşturmak
3. Küçük adımlarla ilerlemek
4. İşe yaramayan yöntemleri değiştirmekten çekinmemek
5. Kendine karşı sabırlı davranmak

Örneğin sosyal çevresinde kendisini sürekli baskı altında hisseden biri, bütün ilişkilerini bir anda sonlandırmak yerine önce sınır koymayı deneyebilir. Çalışma hayatında tükenen biri ise hemen radikal bir karar vermek yerine günlük iş yükünü, mola düzenini ve iletişim biçimini yeniden değerlendirebilir.

Trans Eda’dan Günlük Hayata Uyum Sağlayan Öneriler

Adaptif yaşam yalnızca büyük kararlarla ilgili değildir. Günlük hayatta yapılan küçük düzenlemeler de kişinin ruh hâlini ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. Burada amaç mükemmel bir rutin oluşturmak değil, sürdürülebilir ve kişiye özel bir düzen kurmaktır.

Güne Kendi Ritminle Başlamak

Herkesin enerji düzeyi ve güne başlama biçimi farklıdır. Bazı insanlar sabahın erken saatlerinde daha üretken olurken bazıları günün ilerleyen saatlerinde kendisini daha dinç hisseder. Kişinin hayatını yalnızca genel kabul gören rutinlere göre düzenlemesi zamanla yorgunluğa yol açabilir.

Sabah rutini oluştururken şu seçenekler değerlendirilebilir:

• Uyandıktan sonra birkaç dakika sessiz kalmak
• Telefonu hemen kontrol etmemek
• Güne hafif bir müzikle başlamak
• Kısa bir yürüyüş veya esneme yapmak
• Günün önceliklerini küçük bir not hâlinde yazmak

Bu alışkanlıkların tamamını uygulamak gerekmez. Kişiye iyi gelen bir veya iki uygulama bile yeterli olabilir.

Yaşam Alanını Kendine Göre Düzenlemek

İnsan yaşadığı ortamdan doğrudan etkilenir. Karmaşık, düzensiz veya kişiye ait hissettirmeyen bir alan zihinsel yorgunluğu artırabilir. Adaptif yaşam tarzında evin veya odanın pahalı eşyalarla değil, kişinin ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi önemlidir.

Rahat bir sandalye, sevilen bir ışık, kişisel bakım ürünlerinin kolay ulaşılabilir olması veya dinlenmek için ayrılmış küçük bir köşe yaşam alanını daha işlevsel hâle getirebilir. Amaç kusursuz görünen bir ev değil, içinde yaşayan kişiyi destekleyen bir ortam oluşturmaktır.

“Bir yaşam alanı yalnızca güzel görünmemeli; içinde yaşayan insanın kendisini güvende, rahat ve özgür hissetmesine de yardımcı olmalıdır.”

Planları Esnek Tutmak

Katı programlar ilk bakışta disiplinli görünse de beklenmedik durumlarda kişiyi zorlayabilir. Adaptif planlama ise günlük hedeflerin şartlara göre yeniden düzenlenebilmesine imkân verir.

Örneğin bir gün için beş büyük görev belirlemek yerine, mutlaka tamamlanması gereken iki temel görev seçilebilir. Enerji ve zaman kaldığında diğer işlere geçilebilir. Böylece kişi hem sorumluluklarını yerine getirir hem de kendisini sürekli başarısız hissetmez.

Kimlik, Özgürlük ve Kendi Hayatını Kurma Cesareti

Adaptif yaşam tarzı, insanın kimliğini daha özgür biçimde yaşamasıyla da yakından ilişkilidir. Kişinin kendisini nasıl tanımladığı, nasıl görünmek istediği, kimlerle yakınlık kurduğu ve hangi çevrede kendisini güvende hissettiği yaşam kalitesini doğrudan etkiler.

Toplum çoğu zaman insanlara belirli yaşam modelleri sunar. Nasıl görünülmesi, nasıl konuşulması, hangi yaşta ne yapılması veya hangi kimliğin nasıl yaşanması gerektiğine dair birçok açık ve örtülü beklenti vardır. Ancak herkesin hayatı bu kalıplara uymaz.

Trans Eda’dan adaptif yaşam tarzı düşüncesinde kişi, başkalarının çizdiği sınırlara göre değil, kendi gerçekliğine göre bir hayat kurmayı öğrenir. Bu süreç bazen cesaret, bazen sabır, bazen de çevredeki insanlarla araya sağlıklı mesafeler koymayı gerektirir.

Kişinin kendisi olarak yaşayabilmesi için şu unsurlar önemlidir:

• Kendi kimliğini açıklamak zorunda olmadığı alanlar oluşturmak
• Güvenli ve destekleyici insanlarla iletişim kurmak
• Rahatsız edici sorulara cevap vermeme hakkını kullanmak
• Kişisel sınırları açık biçimde ifade etmek
• Kendisini küçümseyen veya değersizleştiren ilişkilerden uzaklaşmak
• Kendi bedeni ve görünümü üzerindeki kararları sahiplenmek

Özgürlük, herkesin her düşüncesini onaylaması değildir. Özgürlük, kişinin başkalarına zarar vermeden kendi hayatıyla ilgili kararları verebilmesidir.

Sınır Koymak Neden Gereklidir?

Sınır koymak çoğu zaman yanlış anlaşılır. Bazı insanlar sınır koymayı soğukluk, kibir veya iletişimsizlik olarak değerlendirebilir. Oysa sağlıklı sınırlar, ilişkilerin daha açık ve dengeli olmasını sağlar.

Bir insanın özel hayatı, bedeni, geçmişi, ilişkileri ve kimliği hakkında her soruya cevap verme zorunluluğu yoktur. Aynı şekilde kişi, kendisine rahatsızlık veren bir hitap biçimini, davranışı veya konuşmayı kabul etmek zorunda değildir.

Günlük hayatta kullanılabilecek bazı sınır cümleleri şunlardır:

• “Bu konu hakkında konuşmak istemiyorum.”
• “Bu şekilde hitap edilmesinden hoşlanmıyorum.”
• “Şu anda yalnız kalmaya ihtiyacım var.”
• “Bu karar benim özel hayatımla ilgili.”
• “Beni rahatsız eden bu davranışın tekrarlanmasını istemiyorum.”

Sınır koyarken uzun açıklamalar yapmak şart değildir. Açık, sakin ve doğrudan bir ifade çoğu zaman yeterlidir.

Sosyal Çevreyi Adaptif Bir Şekilde Oluşturmak

İnsanın çevresindeki kişiler, kendisini algılama biçimini etkiler. Sürekli eleştiren, alay eden, kimliği sorgulayan veya kişinin sınırlarını önemsemeyen bir çevre zamanla ciddi bir zihinsel yorgunluk yaratabilir.

Adaptif yaşam tarzında sosyal çevre sayıya göre değil, ilişkinin niteliğine göre değerlendirilir. Çok sayıda insan tanımak, her zaman güçlü bir sosyal desteğe sahip olmak anlamına gelmez. Bazen bir veya iki güvenilir kişi, kalabalık fakat yüzeysel bir çevreden daha değerlidir.

Destekleyici bir sosyal çevrede genellikle şu özellikler bulunur:

1. Kişiler birbirlerini değiştirmeye zorlamaz.
2. Özel hayatın sınırlarına saygı gösterilir.
3. Fikir ayrılıkları aşağılamaya dönüşmez.
4. Zor zamanlarda yalnızca öğüt verilmez, gerçekten dinlenir.
5. Başarılar kıskançlıkla değil, içtenlikle karşılanır.
6. Kimlik ve görünüm üzerinden küçümseyici yorumlar yapılmaz.

Her ilişkiyi tamamen bitirmek mümkün veya gerekli olmayabilir. Bazı insanlarla iletişim sıklığını azaltmak, konuşulan konuları sınırlandırmak ya da mesafeyi yeniden belirlemek de adaptif bir çözüm olabilir.

Dijital Dünyada Kendi Alanını Korumak

Sosyal medya, insanlara kendilerini ifade edebilecekleri geniş bir alan sunar. Ancak aynı zamanda karşılaştırma, eleştiri, yanlış bilgi ve gereksiz tartışmalar nedeniyle yorucu hâle gelebilir.

Adaptif dijital kullanım için aşağıdaki yöntemler uygulanabilir:

• Rahatsızlık veren hesapları takipten çıkarmak
• Kötü niyetli yorumları engellemek veya silmek
• Her tartışmaya cevap vermemek
• Kişisel bilgileri paylaşırken seçici davranmak
• Sosyal medya molaları vermek
• Kendini sürekli başkalarıyla karşılaştırmaktan kaçınmak

Dijital sınır koymak, görünmez olmak anlamına gelmez. Kişinin hangi bilgiyi, ne zaman ve kimlerle paylaşacağına kendisinin karar vermesi anlamına gelir.

Giyim ve Kişisel Tarzda Adaptif Yaklaşım

Kişisel tarz, insanın kendisini ifade etme biçimlerinden biridir. Giyim yalnızca dış görünüşle ilgili değildir; rahatlık, güven, kimlik ve aidiyet duygusuyla da bağlantılıdır.

Adaptif giyim anlayışında moda kurallarından önce kişinin ihtiyaçları gelir. Bir kıyafetin güzel görünmesi kadar rahat hissettirmesi, hareket özgürlüğü sağlaması ve kişinin kendisini iyi hissetmesine yardımcı olması da önemlidir.

Kişisel tarz oluştururken şu noktalara dikkat edilebilir:

• Vücut yapısına ve günlük hareketliliğe uygun parçalar seçmek
• Yalnızca moda olduğu için rahatsız kıyafetler kullanmamak
• Farklı parçaları deneyerek kişisel bir stil oluşturmak
• Renkleri başkalarının yorumlarına göre değil, kişisel zevke göre seçmek
• Günlük yaşam ile özel günler için ayrı kombin seçenekleri hazırlamak
• Kendini yansıtmayan kalıplara bağlı kalmamak

“Tarz, başkalarının seni nasıl görmesini istediğinden önce, aynaya baktığında kendini nasıl hissettiğinle ilgilidir.”

İnsanların görünüşe dair yorumları bitmeyebilir. Ancak adaptif yaşam tarzı, bütün yorumlara göre sürekli yön değiştirmek yerine kişinin kendi konfor alanını geliştirmesini destekler.

Kişisel Bakımı Bir Zorunluluk Değil, İyilik Hâli Olarak Görmek

Kişisel bakım bazen yalnızca görünüş üzerinden değerlendirilir. Oysa bakım; dinlenmek, temiz ve rahat hissetmek, bedeni fark etmek ve zihinsel olarak toparlanmak anlamına da gelir.

Kişisel bakım rutini çok uzun veya pahalı olmak zorunda değildir. Küçük ama düzenli uygulamalar kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi güçlendirebilir.

• Ilık bir duş almak
• Cilt yapısına uygun temel ürünler kullanmak
• Saç bakımına zaman ayırmak
• Rahatlatıcı müzik dinlemek
• Uyku öncesinde telefon kullanımını azaltmak
• Gün içinde kısa dinlenme araları oluşturmak

Burada önemli olan, kişisel bakımın başkalarına güzel görünmek için yapılan bir görev hâline gelmemesidir. Bakım, kişinin kendisine verdiği değerin günlük hayattaki sade bir yansıması olabilir.

Zor Günlerde Adaptif Kalabilmek

Hiçbir yaşam biçimi insanı bütün sorunlardan korumaz. Adaptif yaşamak, her zaman güçlü, mutlu veya üretken olmak anlamına gelmez. Kişinin zorlandığını fark etmesi, bazı günlerde daha az şey yapması ve yardım istemesi de uyum becerisinin bir parçasıdır.

Zor bir gün yaşandığında her şeyi çözmeye çalışmak yerine temel ihtiyaçlara dönmek faydalı olabilir.

1. Yeterli su içmek
2. Basit ve düzenli beslenmek
3. Kısa süreli dinlenmek
4. Güvenilen biriyle konuşmak
5. Gereksiz tartışmalardan uzak durmak
6. O gün için beklentileri azaltmak

Bazen bir günün hedefi yalnızca günü sakin biçimde tamamlamak olabilir. Bu başarısızlık değildir. İnsan sürekli aynı enerjiyle yaşayamaz. Adaptif düşünce, kişinin mevcut gücüne göre hareket etmesini sağlar.

Kendine Karşı Daha Yumuşak Bir Dil Kullanmak

İnsanlar çoğu zaman başkalarına söylemeyecekleri ağır sözleri kendilerine söyleyebilirler. “Yetersizim”, “hiçbir şeyi başaramıyorum” veya “neden herkes gibi olamıyorum” biçimindeki düşünceler zamanla kişinin kendisine olan güvenini zayıflatabilir.

Bu düşünceler ortaya çıktığında tamamen yok saymak yerine daha gerçekçi ifadelerle değiştirmek mümkündür:

• “Şu anda zorlanıyorum ama bu durum kalıcı olmak zorunda değil.”
• “Her şeyi aynı anda çözmek zorunda değilim.”
• “Bugün yapabildiğim kadarı yeterli olabilir.”
• “Geçmişte zor durumları atlattım, bunu da adım adım yönetebilirim.”
• “Kendimi başkalarıyla karşılaştırmak zorunda değilim.”

Kişinin kendisine karşı kullandığı dil değiştikçe günlük kararları da daha dengeli hâle gelebilir.

Ekonomik ve Sürdürülebilir Bir Yaşam Düzeni Kurmak

Adaptif yaşam yalnızca duygusal veya sosyal konuları kapsamaz. Maddi imkânları doğru kullanmak ve mevcut koşullara uygun bir düzen kurmak da bu yaklaşımın önemli bir parçasıdır.

İnsan bazen sosyal medya veya çevresindeki kişiler nedeniyle sürekli yeni ürünler alması, belirli mekânlara gitmesi ya da pahalı bir yaşam sürmesi gerektiğini düşünebilir. Oysa kişisel değer, tüketim miktarıyla ölçülmez.

Daha dengeli bir yaşam için şu alışkanlıklar geliştirilebilir:

• İhtiyaç ve istekleri birbirinden ayırmak
• Plansız alışverişi azaltmak
• Sık kullanılan ürünlerde kaliteye öncelik vermek
• Kullanılmayan eşyaları ayırmak
• Küçük bir acil durum bütçesi oluşturmaya çalışmak
• Sosyal etkinliklerde ücretsiz veya ekonomik alternatifler bulmak

Adaptif bütçe anlayışında amaç kendini her şeyden mahrum bırakmak değil, önemli ihtiyaçlara daha bilinçli biçimde kaynak ayırmaktır.

Adaptif Yaşam Tarzının Temel İlkeleri

Trans Eda’dan adaptif yaşam tarzı yaklaşımını birkaç temel ilke etrafında özetlemek mümkündür:

1. Kendini tanı: Neye ihtiyaç duyduğunu ve nelerin seni yorduğunu fark et.
2. Esnek ol: İşe yaramayan planları değiştirmekten çekinme.
3. Sınır koy: Her davranışı kabul etmek zorunda olmadığını hatırla.
4. Kendi ritmini bul: Hayatını başkalarının hızına göre yaşama.
5. Güvenli çevre oluştur: Seni küçümsemeyen ve olduğun gibi kabul eden insanlara yaklaş.
6. Küçük adımlara değer ver: Büyük değişimler çoğu zaman küçük kararlarla başlar.
7. Kendine dürüst ol: İyi görünmek uğruna gerçek duygularını saklama.
8. Değişime izin ver: Geçmişte aldığın kararların bugün seni bağlamak zorunda olmadığını bil.

Sonuç: Kendi Hayatına Uyum Sağlayan Bir Düzen Kurmak

Trans Eda’dan adaptif yaşam tarzı, hazır kalıpların peşinden gitmek yerine kişinin kendi yaşamına uygun bir düzen kurmasını anlatır. Bu düzen herkes için aynı değildir. Bir insan daha sosyal bir yaşamla mutlu olurken bir başkası sakin ve sınırlı bir çevrede huzur bulabilir. Bazıları sürekli yenilik ararken bazıları güvenli ve öngörülebilir bir rutine ihtiyaç duyabilir.

Burada önemli olan, kişinin kendi ihtiyaçlarını küçümsememesidir. Başkalarının kolayca yaptığı bir şey seni yoruyorsa buna göre yeni bir yöntem geliştirebilirsin. Bir ortamda kendini güvende hissetmiyorsan mesafe koyabilirsin. Eski bir alışkanlık artık sana iyi gelmiyorsa onu değiştirebilirsin.

Adaptif olmak, her koşula sessizce katlanmak değildir. Gerektiğinde yön değiştirmek, yardım istemek, yeni bir çevre oluşturmak ve kendi sınırlarını korumaktır. İnsan hayatının her döneminde farklı ihtiyaçlara sahip olabilir. Bu nedenle geçmişte işe yarayan bir düzenin bugün değişmesi son derece doğaldır.

“Hayatını değiştirmek için başka biri olman gerekmez. Bazen yalnızca kendine daha uygun bir yaşam biçimi kurman yeterlidir.”

Kendi hayatının merkezinde yer almak, bencil olmak anlamına gelmez. İnsan ancak kendi ihtiyaçlarını fark ettiğinde daha dengeli ilişkiler kurabilir, daha doğru kararlar verebilir ve kendisini daha özgür ifade edebilir. Adaptif yaşam tarzı da insanı kusursuz olmaya değil; gerçek, esnek ve kendisiyle uyumlu olmaya davet eder.

Trans Eda’dan Adaptif Yaşam Tarzı Üzerine Samimi Bir Söyleşi

Değişen hayat koşullarına uyum sağlamak, insanın kendisini yeniden tanıması ve kendi yaşam biçimini oluşturması günümüzde her zamankinden daha önemli hâle geldi. Adaptif yaşam tarzı olarak adlandırılan bu yaklaşım, kişinin çevresindeki değişikliklere teslim olması değil; kendi ihtiyaçlarına göre esnek, dengeli ve özgür bir hayat kurması anlamına geliyor.

Bu söyleşide Trans Eda ile adaptif yaşam tarzını, kişisel dönüşümü, sosyal çevreyi, özgürlük kavramını ve günlük hayatta kendi alanını oluşturmanın önemini konuştuk.

“Adaptif olmak, herkese uyum sağlamak değil; değişen hayatın içinde kendine uygun bir yol bulabilmektir.”

Öncelikle Adaptif Yaşam Tarzı Senin İçin Ne İfade Ediyor?

Trans Eda: Benim için adaptif yaşam tarzı, hayatın sürekli değiştiğini kabul etmekle başlıyor. İnsan bazen planladığı gibi ilerleyemiyor. Çevresi değişiyor, düşünceleri değişiyor, yaşadığı şehir, ilişkileri veya hayattan beklentileri değişebiliyor. Böyle zamanlarda eski düzene sıkı sıkıya bağlı kalmak insanı daha fazla yorabiliyor.

Adaptif yaşam tarzı dediğim şey, şartlara göre kendinden vazgeçmek değil. Tam tersine, kişinin kendisini koruyarak yeni şartlara göre hareket edebilmesi. Ben bunu hayatı kendi ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlemek olarak görüyorum.

İnsanların Uyum Sağlamakla Kendinden Vazgeçmeyi Karıştırdığını Düşünüyor musun?

Trans Eda: Kesinlikle düşünüyorum. Özellikle toplum içinde uyumlu olmak bazen sessiz kalmak, her şeye evet demek veya başkalarının beklentilerine göre yaşamak gibi algılanıyor. Oysa bu gerçek uyum değil.

İnsan sürekli başkalarına göre davranıyorsa bir süre sonra kendi isteklerini unutabiliyor. Benim anladığım adaptasyon, kendini kaybetmeden yeni bir yol bulabilmek. Gerektiğinde sınır koymak da bunun bir parçası, bazı insanlardan uzaklaşmak da.

Uyum sağlamak, insanın kendisini küçültmesi anlamına gelmemeli. Bazen uyum sağlamak, bulunduğun ortamı değiştirmek demektir.

Kendi Hayatını Kurarken En Çok Neye Dikkat Ediyorsun?

Trans Eda: Öncelikle kendimi nasıl hissettiğime dikkat ediyorum. Bir ortamda sürekli gerginsem, kendimi açıklamak zorunda kalıyorsam veya olduğum gibi davranamıyorsam orada bir problem olduğunu düşünüyorum.

Eskiden bazı şeyleri daha fazla tolere ederdim. Şimdi ise beni yoran durumları daha hızlı fark ediyorum. Her şeyi hemen hayatımdan çıkarmıyorum ama mesafe koyuyorum. Çünkü insanın enerjisi sınırsız değil.

Kendi hayatımı kurarken benim için önemli olan birkaç nokta var:

• Kendimi rahat ifade edebilmek
• Güvenli bir sosyal çevrede bulunmak
• Özel hayatımın sınırlarını korumak
• Günlük düzenimi kendi ritmime göre oluşturmak
• Başkalarının yorumlarını hayatımın merkezi hâline getirmemek

Günlük Hayatında Adaptif Yaşam Tarzını Nasıl Uyguluyorsun?

Trans Eda: Çok büyük ve gösterişli değişiklikler yapmıyorum. Daha çok küçük ayrıntıları düzenliyorum. Örneğin her gün aynı enerjiye sahip olmadığımı kabul ediyorum. Kendimi yorgun hissettiğim bir günde normalde yapacağım her şeyi tamamlamak için zorlamıyorum.

Bazı günler daha sosyal olmak istiyorum, bazı günler yalnız kalmaya ihtiyaç duyuyorum. Önceden yalnız kalmak istediğimde kendimi suçlu hissederdim. Şimdi bunun doğal bir ihtiyaç olduğunu biliyorum.

Ayrıca programlarımı çok katı tutmamaya çalışıyorum. Çünkü gün içinde beklenmedik bir şey olduğunda bütün planın bozulması insanı gereksiz yere strese sokabiliyor.

1. O gün için temel önceliklerimi belirliyorum.
2. Enerjime göre yapabileceklerimi seçiyorum.
3. Gereksiz tartışmalardan uzak duruyorum.
4. Kendime dinlenmek için zaman bırakıyorum.
5. Plan değiştiğinde bunu başarısızlık olarak görmüyorum.

Sence İnsan Kendini Tanımaya Nereden Başlamalı?

Trans Eda: Bence insan ilk olarak neyin kendisini yorduğuna bakmalı. Çoğu kişi neyi sevdiğini düşünüyor ama kendisini nelerin tükettiğini fark etmiyor.

Bazen bir arkadaşlık, bazen bir çalışma ortamı, bazen de sürekli yapılan bir alışkanlık insanın enerjisini azaltabiliyor. Kendini tanımak için çok karmaşık yöntemlere gerek yok. İnsan günün sonunda kendisine birkaç basit soru sorabilir.

• Bugün kendimi en rahat nerede hissettim?
• Hangi konuşma beni gereksiz yere yordu?
• Hangi durumda kendim gibi davranamadım?
• Bugün neye hayır demek isterdim?
• Kendim için ne yaptım?

Bu soruların cevapları zamanla insanın hayatındaki tekrarları gösteriyor. Böylece neyin değişmesi gerektiği daha net anlaşılabiliyor.

“Kendini tanımak, sadece güçlü yanlarını bilmek değildir. Neye dayanamadığını ve nerede sınır koyman gerektiğini de bilmektir.”

Kimlik ve Özgürlük Konusunda Adaptif Olmak Ne Anlama Geliyor?

Trans Eda: Kimlik konusu çok kişisel bir alan. Her insanın kendisini tanıma ve ifade etme süreci farklı oluyor. Bazı insanlar bu konuda daha açık olabilirken bazıları daha temkinli davranabiliyor.

Adaptif olmak burada kişinin kendisini güvende hissettiği biçimde hareket etmesi demek. Herkese her şeyi anlatmak zorunda değilsin. Aynı şekilde kendi kimliğini başkalarının onayına sunmak zorunda da değilsin.

Özgürlük benim için başkalarının sürekli onay vermesi değil. Kendi hayatımla ilgili kararları kendim verebilmek. Ne giyeceğime, kimlerle görüşeceğime, nasıl bir yaşam sürmek istediğime kendim karar verebilmek.

Toplumun Kalıplarıyla Başa Çıkmak Zor Oluyor mu?

Trans Eda: Elbette zor olduğu zamanlar oluyor. Çünkü toplum insanları hızlı biçimde sınıflandırmayı seviyor. Bir insanın nasıl görünmesi, nasıl konuşması veya nasıl yaşaması gerektiğine dair çok fazla fikir var.

Bir süre sonra şunu anlıyorsun: Herkesi memnun etmek mümkün değil. Birine göre fazla sessizsin, diğerine göre fazla açıksın. Birine göre fazla farklısın, diğerine göre yeterince farklı değilsin.

Bu nedenle başkalarının yorumlarını hayatın merkezinden çıkarmak gerekiyor. Tamamen etkilenmemek mümkün değil ama hangi yorumu dikkate alacağını seçebilirsin.

Sınır Koymayı Nasıl Öğrendin?

Trans Eda: Açıkçası zamanla öğrendim. Önceden sınır koyduğumda karşımdaki insanın kırılmasından çok çekinirdim. Bu nedenle istemediğim şeylere bile evet diyebiliyordum.

Sonra şunu fark ettim: Sürekli karşımdaki insanın rahatlığını düşünürken kendi rahatlığımı yok sayıyordum. Bu da zamanla öfkeye ve yorgunluğa dönüşüyordu.

Şimdi daha kısa ve net konuşmaya çalışıyorum. Her sınır için uzun bir açıklama yapmanın gerekli olmadığını düşünüyorum.

• “Bu konu hakkında konuşmak istemiyorum.”
• “Bu davranış beni rahatsız ediyor.”
• “Şu anda yalnız kalmaya ihtiyacım var.”
• “Bu karar benim özel hayatımla ilgili.”
• “Bana bu şekilde hitap edilmesini istemiyorum.”

Bu cümleler bazen insanlara sert gelebiliyor ama aslında oldukça açık ve sağlıklı ifadeler.

Sosyal Çevreni Oluştururken Nelere Dikkat Ediyorsun?

Trans Eda: İnsanların yanında kendimi rahat hissedip hissetmediğime bakıyorum. Sürekli tetikte olduğum, her cümlemi düşünmek zorunda kaldığım bir ilişki bana iyi gelmiyor.

Bence arkadaşlıkta sayıdan çok güven önemli. Çok fazla insan tanıyabilirsin ama gerçekten konuşabileceğin kişi sayısı çok az olabilir. Ben artık kalabalık çevreler yerine daha güvenilir ilişkileri tercih ediyorum.

Bir insanın seni gerçekten kabul edip etmediğini küçük davranışlardan anlayabiliyorsun. Sürekli özel hayatını sorguluyorsa, kimliğin üzerinden şaka yapıyorsa veya seni değiştirmeye çalışıyorsa orada samimi bir kabul olduğunu düşünmüyorum.

Sosyal Medyanın Hayatındaki Yeri Nedir?

Trans Eda: Sosyal medya hem faydalı hem de yorucu bir alan. İnsan kendisini ifade edebiliyor, benzer deneyimlere sahip kişilerle iletişim kurabiliyor. Ancak aynı zamanda çok fazla yorum, karşılaştırma ve yanlış anlaşılma var.

Ben sosyal medyada da sınır koymanın önemli olduğunu düşünüyorum. Her yoruma cevap vermiyorum. Kötü niyetli hesapları engelliyorum. Çünkü bir yabancının dikkat çekmek için yazdığı bir yorum yüzünden bütün günümü kötü geçirmek istemiyorum.

Dijital ortamda adaptif kalmak için şunları yapıyorum:

• Her tartışmaya dâhil olmuyorum.
• Özel hayatımla ilgili her detayı paylaşmıyorum.
• Rahatsız edici hesapları engelliyorum.
• Bazen sosyal medyaya ara veriyorum.
• Kendimi başkalarının hayatıyla kıyaslamamaya çalışıyorum.

Kişisel Tarzın Senin İçin Ne Kadar Önemli?

Trans Eda: Kişisel tarz insanın kendisini ifade etme biçimlerinden biri. Ama ben tarzı sadece moda olarak görmüyorum. İnsan giydiği kıyafetin içinde rahat ve kendisi gibi hissetmeli.

Bazen insanlar başkalarının beğeneceği şekilde giyinmeye çalışıyor. Bu da insanın kendi zevkinden uzaklaşmasına neden olabiliyor. Ben bir kıyafeti seçerken öncelikle kendimi nasıl hissettirdiğine bakıyorum.

Moda değişiyor ama insanın rahatlığı ve kendisini iyi hissetmesi daha önemli. Bu nedenle kişisel tarzın da adaptif olması gerektiğini düşünüyorum. Bazen sade, bazen daha dikkat çekici, bazen tamamen rahat bir tarz tercih edebilirsin.

“İyi bir tarz, sadece başkalarının dikkatini çekmek değil; insanın kendi bedeninde ve görünümünde rahat hissetmesidir.”

Zor Günlerde Kendini Nasıl Toparlıyorsun?

Trans Eda: Öncelikle her zor günü hemen düzeltmeye çalışmıyorum. Bazen insanın yalnızca dinlenmesi gerekiyor. Sürekli çözüm üretmek de yorucu olabiliyor.

Zorlandığım bir günde temel ihtiyaçlarıma dönüyorum. Su içmek, bir şeyler yemek, duş almak, biraz uyumak veya sevdiğim biriyle konuşmak bile fark yaratabiliyor.

Kendime o gün için büyük hedefler koymuyorum. Bazen günü sakin biçimde tamamlamak yeterli oluyor.

1. Kendimi zorlayan ortamdan uzaklaşıyorum.
2. Telefon ve sosyal medya kullanımını azaltıyorum.
3. Kısa bir yürüyüş yapıyorum.
4. Müzik dinliyorum.
5. Güvendiğim biriyle konuşuyorum.
6. O günkü beklentilerimi azaltıyorum.

Kendine Karşı Eleştirel Olduğun Zamanlar Oluyor mu?

Trans Eda: Elbette oluyor. İnsan bazen kendisine karşı çok acımasız olabiliyor. Başkasına söylemeyeceğimiz sözleri kendimize söyleyebiliyoruz.

Ben de bazen yaptıklarımı yetersiz buluyorum veya geçmişte aldığım kararları fazla düşünüyorum. Ancak son zamanlarda kendime daha gerçekçi yaklaşmaya çalışıyorum.

“Neden böyle yaptım?” demek yerine, “O günkü şartlarda bunu yapabildim” demeye çalışıyorum. Bu her şeyi kabul etmek değil ama geçmişteki kendine biraz anlayış göstermek.

Adaptif Yaşam Tarzına Geçmek İsteyen Birine Ne Önerirsin?

Trans Eda: Öncelikle bütün hayatını bir günde değiştirmeye çalışmamasını öneririm. Büyük değişiklikler kulağa güzel geliyor ama sürdürülebilir olmayabiliyor.

Küçük bir alan seçmek daha iyi olabilir. Örneğin sosyal çevre, günlük rutin, kişisel bakım veya çalışma düzeni gibi. Sonra o alanda kendisine iyi gelmeyen bir şeyi değiştirebilir.

• Bir kişiye sınır koymak
• Günde yarım saat yalnız kalmak
• Rahatsız edici bir hesabı takipten çıkarmak
• Günlük planı daha esnek hazırlamak
• Kendine uygun yeni bir alışkanlık oluşturmak

Küçük adımlar bazen çok büyük rahatlama sağlayabiliyor. Önemli olan, insanın kendi ihtiyaçlarını ciddiye alması.

Son Olarak Okuyuculara Ne Söylemek İstersin?

Trans Eda: Herkesin hayatı farklı. Bu nedenle bir başkasına iyi gelen düzen sana iyi gelmeyebilir. İnsanların tavsiyelerini dinlemek güzel ama sonunda kendi hayatını kendin yaşamak zorundasın.

Kendini değiştirmek zorunda hissetmeden de hayatını değiştirebilirsin. Bazen yalnızca çevreni, günlük düzenini veya kendinle konuşma biçimini değiştirmek yeterli olabilir.

Adaptif yaşamak benim için her şeye uyum sağlamak değil. Kendi sınırlarımı, ihtiyaçlarımı ve gerçekliğimi dikkate alarak yeni yollar bulabilmek.

“Başkalarının hayatına uyum sağlamaya çalışırken kendi hayatını kaçırma. Sana iyi gelen düzeni bulmak için kendine zaman tanı.”

Trans Eda ile gerçekleştirdiğimiz bu söyleşi, adaptif yaşam tarzının tek bir kurala bağlı olmadığını gösteriyor. Kişinin kendi ritmini bulması, sınırlarını koruması, güvenli ilişkiler kurması ve değişim karşısında esnek olabilmesi bu yaklaşımın temelini oluşturuyor.

Hayat her zaman planlandığı gibi ilerlemeyebilir. Ancak insan, karşılaştığı değişimlere rağmen kendi kimliğini ve ihtiyaçlarını koruyarak yeni bir yol oluşturabilir. Adaptif yaşam tarzı da tam olarak bu kişisel yolculuğu ifade ediyor.

Travesti Edanın Adaptif Yaşam Tarzı yazısı ilk önce İstanbul Travesti üzerinde ortaya çıktı.